Ελεγκτικό Συνέδριο: «Βόμβα» 8,9 εκατ. ευρώ για τον εσωτερικό έλεγχο στο Δημόσιο

Η ετήσια έκθεση αποτίμησης για τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) του έτους 2025, η οποία δημοσιοποιήθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καταγράφει εκτεταμένη θεσμική αδράνεια και μια ιδιότυπη μεταβίβαση των ελέγχων σε ιδιώτες. Σύμφωνα με την έκθεση, το Δημόσιο δαπάνησε συνολικά 8,9 εκατομμύρια ευρώ για τη συνδρομή εξωτερικών συνεργατών, με το 90% των σχετικών συμβάσεων, δηλαδή 7,6 εκατομμύρια ευρώ, να διενεργείται μέσω απευθείας αναθέσεων.

Σύμφωνα με το επίσημο Δελτίο Τύπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο υπογράφεται από τον Αντιπρόεδρο και Εκπρόσωπο Τύπου, Δημήτριο Πέππα, «παρά τη μικρή πρόοδο σε επιμέρους τομείς, τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου στον Δημόσιο Τομέα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκή, απαιτώντας άμεση ενίσχυση της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και ουσιαστική λειτουργία των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου».

Η συντριπτική πλειονότητα των δημόσιων οργανισμών εμφανίζει σοβαρή υστέρηση στην ανάπτυξη αυτών των συστημάτων, καθώς η έκθεση αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «μόλις 19% των φορέων διαθέτει ολοκληρωμένα και λειτουργικά ΣΕΕ, ενώ το 81% παραμένει σε ανεπαρκές στάδιο».

Η βασική αιτία εντοπίζεται στην αδυναμία των φορέων να χαρτογραφήσουν τις καθημερινές τους λειτουργίες, με το 68% να έχει καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες του και μόλις το 9,43% να έχει προχωρήσει σε πλήρη καταγραφή. Ακόμη και στις περιπτώσεις που έγινε προσπάθεια, η ποιότητα είναι εξαιρετικά αμφίβολη, καθώς «το 43% των φορέων δεν μπορεί να εκτιμήσει τη λειτουργικότητα των καταγεγραμμένων διαδικασιών του, λόγω χρήσης υποδειγμάτων άλλων φορέων», γεγονός που δείχνει μια πρακτική αντιγραφής κειμένων που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Η κατάσταση παρουσιάζεται εξίσου προβληματική και στο επίπεδο των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ), οι οποίες έχουν συσταθεί στο 55% των φορέων αλλά συχνά στερούνται ουσιαστικού περιεχομένου και δράσης. Σύμφωνα με τα ευρήματα, «το 32% αυτών παραμένει χωρίς στελέχωση», ενώ παράλληλα καταγράφεται ταχεία εναλλαγή του προσωπικού. Αυτή η υποστελέχωση οδηγεί σε σοβαρές λειτουργικές αδυναμίες, με την έκθεση να υπογραμμίζει ότι παρατηρούνται «σημαντικές ελλείψεις στην αξιολόγηση των στρατηγικών και επιχειρησιακών προτεραιοτήτων των φορέων και των κινδύνων που τους απειλούν».

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι οι Μονάδες αυτές αδυνατούν να ελέγξουν τα οικονομικά δεδομένα, παρουσιάζοντας ελλείψεις «στην άσκηση των αρμοδιοτήτων που αφορούν την εκτέλεση των προϋπολογισμών των φορέων και τον έλεγχο της αξιοπιστίας της κατάρτισης των οικονομικών και μη αναφορών», την ώρα που καταγράφεται και γενικευμένη υστέρηση στη συγκρότηση των Επιτροπών Ελέγχου.

Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, η πλειονότητα των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στους ΟΤΑ, τα νοσοκομεία, τα ΑΕΙ και τα ΝΠΙΔ στράφηκε μαζικά στην αγορά, είτε για την υποστήριξη των εσωτερικών τους δομών είτε για την πλήρη ανάθεση της λειτουργίας του ελέγχου σε ιδιώτες. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αποκαλύπτει ότι «το 90% των αναθέσεων έγινε με απευθείας ανάθεση», ενώ η συγκεκριμένη αγορά εμφανίζει ακραία συγκέντρωση, καθώς «το 65,5% του πλήθους και της αξίας των συμβάσεων συγκεντρώθηκε σε οκτώ αναδόχους».

Άλλη μία πτυχή της έρευνας αφορά τα πορίσματα που παρέδιδαν οι εξωτερικοί σύμβουλοι, τα οποία λειτουργούσαν ως «λευκές επιταγές» επάρκειας για το Δημόσιο. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι «καμία αρνητική γνώμη δεν διατυπώθηκε σε 152 εκθέσεις εξωτερικών συνεργατών για την επάρκεια των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου». Μάλιστα, στην έκθεση τονίζεται ότι «παρατηρούνται υψηλά ποσοστά θετικών γνωμών ακόμα και σε φορείς χωρίς καταγεγραμμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου».

Αυτή η πρακτική «τυφλών εγκρίσεων» συνδέεται άμεσα με την αδυναμία του ίδιου του κρατικού μηχανισμού να ελέγξει τι αγοράζει από τους ιδιώτες. Το Ανώτατο Δικαστήριο διατυπώνει πλέον ανοιχτά έντονες «αμφιβολίες ως προς την ικανότητα των φορέων να παρακολουθούν την εκτέλεση του έργου και να αξιολογούν ορθά τα παραδοτέα των εξωτερικών αναδόχων», αναδεικνύοντας ότι ο εσωτερικός έλεγχος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια εικονική διαδικασία, όπου το Δημόσιο πληρώνει για υπηρεσίες που ούτε μπορεί να αξιολογήσει ούτε εφαρμόζει στην πράξη.

Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου 2025: Αναλυτικά η έκθεση