Στην τελική ευθεία για την παρουσίαση της κυβερνητικής πρότασης συνταγματικής αναθεώρησης εισέρχεται η πολιτική συζήτηση, καθώς, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι αναλυτικές θέσεις αναμένεται να παρουσιαστούν στις αρχές Μαρτίου, μετά την κατάθεσή τους από την Κοινοβουλευτική Ομάδα και την ολοκλήρωση των πρώτων κοινοβουλευτικών τοποθετήσεων.
Όπως τόνισε στους δημοσιογράφους Κώστα Παπαχλιμίντζο και Κατερίνα Δούκα, οι προτάσεις που έθεσε ο πρωθυπουργός αφορούν τον πυρήνα της λειτουργίας του κράτους, της Δικαιοσύνης και του πολιτικού συστήματος, με βασικό στόχο τη βελτίωση της θεσμικής αποτελεσματικότητας και την ενίσχυση της δημοκρατίας. Κεντρικό ρόλο στη συζήτηση κατέχει το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με την Παιδεία και ευρύτερες θεσμικές αλλαγές.
Άρθρο 86: Επανεξέταση με στόχο ισχυρότερη δικαστική συμμετοχή
Αναφερόμενος ειδικά στο άρθρο 86, ο υπουργός υπενθύμισε ότι έχει ήδη υποστεί σημαντική τροποποίηση το 2019, όταν η παραγραφή των αδικημάτων των υπουργών εξισώθηκε με εκείνη των απλών πολιτών. Όπως σημείωσε, η αλλαγή αυτή έβαλε τέλος στο ενδεχόμενο τα αδικήματα να παραγράφονται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, γεγονός που στο παρελθόν είχε προκαλέσει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι το ισχύον πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο η Βουλή αποφασίζει για την άσκηση δίωξης, δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά συναντάται σε πολλές δυτικές δημοκρατίες. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση θεωρεί βέβαιο πως το άρθρο 86 «δεν μπορεί να παραμείνει ως έχει».
Στο τραπέζι, όπως είπε, βρίσκονται σενάρια που περιλαμβάνουν την ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης, ακόμη και την πλήρη κατάργηση του άρθρου ή τη θεσμοθέτηση ενδιάμεσων μηχανισμών, όπως ειδικοί εισαγγελείς που θα εισηγούνται προς τη Βουλή. Στόχος είναι να περιοριστεί η εικόνα υπερπροστασίας των πολιτικών προσώπων, χωρίς να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την παράλυση της πολιτικής ζωής μέσω μαζικών ή αβάσιμων μηνύσεων.
Η ηγεσία της Δικαιοσύνης και η θεσμική νομιμοποίηση
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, που επίσης εξετάζεται στο πλαίσιο της αναθεώρησης. Ο κ. Φλωρίδης υπενθύμισε ότι ήδη από το 2024 εφαρμόζεται νέο σύστημα, βάσει του οποίου οι ολομέλειες των δικαστηρίων προτείνουν υποψηφίους με μυστική ψηφοφορία, η Βουλή διατυπώνει γνώμη και το Υπουργικό Συμβούλιο λαμβάνει την τελική απόφαση από συγκεκριμένο κατάλογο.
Αναφερόμενος στις φωνές που ζητούν πλήρη αυτονομία της Δικαιοσύνης στην επιλογή της ηγεσίας της, ο υπουργός εξέφρασε την επιφύλαξή του, επισημαίνοντας ότι καμία εξουσία δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς σύνδεση με τη λαϊκή νομιμοποίηση, άμεση ή έμμεση. Όπως είπε χαρακτηριστικά, η πλήρης αυτοεκλογή χωρίς θεσμικό έλεγχο ενέχει κινδύνους. Οι τελικές αποφάσεις, πάντως, θα διαμορφωθούν μέσα από τον δημόσιο διάλογο και θα ενσωματωθούν στην πρόταση του πρωθυπουργού.
Τα Τέμπη και εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τη Δικαιοσύνη, εκφράζοντας την άποψη ότι αυτή έχει πληγεί από τη συνεχή εμπλοκή της σε πολιτικές αντιπαραθέσεις. Όπως σημείωσε, η κριτική που ασκείται συχνά «αδικεί τη Δικαιοσύνη», καθώς –κατά τον ίδιο– τα πολιτικά κόμματα τη χρησιμοποιούν ως πεδίο αντιπαράθεσης.
Ειδικά για την τραγωδία των Τεμπών, ο κ. Φλωρίδης μίλησε για «άθλια συνωμοσία» περί συγκάλυψης, η οποία, όπως υποστήριξε, δεν επιβεβαιώθηκε από τα πραγματικά δεδομένα. Υπενθύμισε ότι η δίκη έχει προσδιοριστεί να ξεκινήσει στις 23 Μαρτίου στη Λάρισα, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, λόγω του μεγέθους της υπόθεσης και του αριθμού των εμπλεκομένων.
Οι συναινέσεις και ρόλος της αντιπολίτευσης
Κλείνοντας, ο υπουργός Δικαιοσύνης υπογράμμισε ότι η ίδια η συνταγματική διαδικασία επιβάλλει ευρείες συναινέσεις, με την ανάγκη συγκέντρωσης 180 ψήφων είτε στην παρούσα είτε στην επόμενη Βουλή. Τόνισε ότι τα κόμματα οφείλουν να συμμετέχουν ενεργά στη συζήτηση για ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια, τον εκσυγχρονισμό και την πρόοδο της χώρας και να μην επιλέγουν την αποχή.
Απαντώντας σε αιτιάσεις περί σεβασμού του Συντάγματος, επισήμανε ότι η ουσιαστική συμμετοχή στη διαδικασία αναθεώρησης αποτελεί την έμπρακτη απόδειξη αυτού του σεβασμού.
Δημόσια διαβούλευση για το κληρονομικό
Τέλος, ο κ. Φλωρίδης ανακοίνωσε ότι το νομοσχέδιο για το κληρονομικό δίκαιο θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, πιθανότατα για διάστημα ενός μήνα. Η ψήφισή του τοποθετείται εντός Μαρτίου και θα περιλαμβάνει ρυθμίσεις για παλαιές υποθέσεις, ιδίως περιπτώσεις όπου, λόγω άγνοιας ή αμέλειας, δεν υπήρξε ρητή αποδοχή κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν χρέη.
