ΚΕΦΙΜ: Ορθές οι δηλώσεις Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη σχετικά με τη νομοθέτηση και τις τροπολογίες

Στο ΚΕΦΙΜ θέλουμε να διευκρινίσουμε ότι και οι δύο πολιτικοί ηγέτες είχαν δίκιο στα σημεία που επικαλέστηκαν το Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης του ΚΕΦΙΜ, αναφερόμενοι σε διαφορετικές διαστάσεις του ίδιου Δείκτη: ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη βελτίωση της βαθμολογίας το 2024, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης στο προβληματικό χρόνο κατάθεσης των τροπολογιών. Στο ΚΕΦΙΜ, αποστολή μας είναι να παρακολουθούμε συστηματικά την ποιότητα της νομοθέτησης, να τεκμηριώνουμε τα ευρήματά μας με μετρήσιμα δεδομένα και να τροφοδοτούμε τον δημόσιο διάλογο, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης των δηλώσεων που σχολιάζουμε. Σε αυτό το πλαίσιο επισημαίνουμε ότι αμφότερες οι δηλώσεις είναι ορθές. Και οι δύο αντλούν από τον Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης 2024 του ΚΕΦΙΜ, αλλά αναφέρονται σε διαφορετικές διαστάσεις του ίδιου φαινομένου. Αυτή η διάκριση είναι ακριβώς η αξία ενός ανεξάρτητου εργαλείου μέτρησης: η πλήρης εικόνα απαιτεί και τα δύο. Συγκεκριμένα:

Η δήλωση του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη πως η συνολική βαθμολογία ποιότητας νομοθέτησης αυξήθηκε σημαντικά το 2024, καταγράφοντας την υψηλότερη επίδοση της δεκαετίας είναι ορθή.

Σύμφωνα με τη δημόσια έκθεση του ΚΕΦΙΜ, η συνολική βαθμολογία ποιότητας νομοθέτησης αυξήθηκε σημαντικά το 2024, από 60,6 σε 64,8 (+4,3 μονάδες), καταγράφοντας την υψηλότερη επίδοση της δεκαετίας. Η βελτίωση αυτή είναι μακροχρόνια: σε σχέση με το 2019, η συνολική βαθμολογία έχει ανέλθει κατά +6,1 μονάδες, και κατά +8,6 μονάδες σε σχέση με το 2014.

Η βελτίωση αυτή στηρίζεται σε συγκεκριμένα, μετρήσιμα ευρήματα:

• Εφαρμογή νόμων: η μεγαλύτερη θετική μεταβολή της χρονιάς (+13,4 μονάδες), κυρίως λόγω δραστικής μείωσης των νομοθετικών εξουσιοδοτήσεων. Οι εξουσιοδοτήσεις για Προεδρικά Διατάγματα μειώθηκαν κατά 44,4% και για Υπουργικές Αποφάσεις κατά 29,8%.
• Κοινοβουλευτική διαδικασία: καθαρή βελτίωση +3,5 μονάδων. Ο μέσος αριθμός τροπολογιών ανά νόμο έπεσε σε ιστορικό χαμηλό (1,22), ωστόσο, κάθε τροπολογία εξακολουθεί να περιλαμβάνει κατά μέσο όρο 7 άρθρα, γεγονός που δείχνει ότι η πρακτική των τροπολογιών ως μικρά νομοσχέδια παραμένει, παρά την αποκλιμάκωση σε σχέση με τα έτη 2021-2023. Το ποσοστό τροπολογιών που κατατίθενται την τελευταία στιγμή (1 ημέρα πριν ή αυθημερόν) υποχώρησε στο 31%, από υψηλότερα επίπεδα στα έτη 2021–2023.
• Νομοθετικός όγκος: σαφής αποκλιμάκωση. Σε σχέση με το 2023, οι νόμοι μειώθηκαν κατά 6,1%, τα άρθρα κατά 28,2% και οι τροπολογίες κατά 24,3%. Σε ορίζοντα δεκαετίας, ο όγκος του 2024 είναι κατά ~80% μικρότερος από αυτόν του 2014.

Η δήλωση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Νίκου Ανδρουλάκη σχετικά με τον χρόνο υποβολής των τροπολογιών είναι ορθή, καθώς την περίοδο 2023–2025 το 80% των τροπολογιών που κατατέθηκαν μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους κατατέθηκαν βράδυ, μεταξύ 21.00 και 23.59, και ψηφίστηκαν την επόμενη ημέρα, δηλαδή λίγες ώρες αργότερα.

Σύμφωνα με τα δεδομένα του Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης που αφορούν τις τροπολογίες, την περίοδο 2023–2025 το 80% των τροπολογιών που κατατέθηκαν μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους κατατέθηκαν βράδυ, μεταξύ 21.00 και 23.59. Δηλαδή, τυπικά εντός της επιτρεπόμενης ημέρας, αλλά ουσιαστικά λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση της Βουλής, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για ουσιαστικό έλεγχο.

Τα 2 παρακάτω ενδεικτικά παραδείγματα είναι αποκαλυπτικά:

• Νόμος 5135/2024: δύο τροπολογίες κατατέθηκαν στις 11 Σεπτεμβρίου στις 23.25 και 23.35 (σφραγίδα Βουλής). Η συνεδρίαση στην οποία συζητήθηκαν και ψηφίστηκαν ξεκίνησε στις 10.04 π.μ. της επόμενης ημέρας.
• Νόμος 5215/2025: η μοναδική τροπολογία κατατέθηκε στις 22.25 το βράδυ της 1ης Ιουλίου. Η σχετική συνεδρίαση ξεκίνησε στις 9.04 π.μ. της 2ας Ιουλίου. Οι βουλευτές είχαν στη διάθεσή τους μόνο ένα νυχτερινό παράθυρο λίγων ωρών.

Τέλος, παρά την θεαματική μείωση του αριθμού των τροπολογιών, θα πρέπει να σημειωθεί πως μόλις 1 στις 5 τροπολογίες είναι σχετικές με το κύριο αντικείμενο του νόμου, αποτελώντας συστηματική πρακτική εισαγωγής άσχετων διατάξεων — αντίθετη με το άρθρο 74 παρ. 5γ του Συντάγματος, συνεχίζοντας μία διαχρονική παθογένεια.

Το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει ότι και τα δύο στοιχεία ισχύουν ταυτόχρονα. Η συνολική βελτίωση είναι αδιαμφισβήτητη και σημαντική — αλλά δεν αναιρεί γνωστές σε όλους διαχρονικές παθογένειες, αλλά και νέες προκλήσεις που θα πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστούν και που το ΚΕΦΙΜ δεσμεύεται να παραθέτει στον δημόσιο διάλογο με διαφάνεια.

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Όταν τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση στρέφονται στον ίδιο Δείκτη για να τεκμηριώσουν τη θέση τους, αυτό σημαίνει ότι η ανεξάρτητη έρευνα κερδίζει έδαφος στην ελληνική πολιτική ζωή. Αυτό ακριβώς χτίζαμε εδώ και μια δεκαετία — έναν κοινό τόπο αναφοράς, πέρα από τις κομματικές γραμμές».