Αυτό σημαίνει ότι το κύριο θεσμικό «δίχτυ ασφαλείας» της Κύπρου είναι η ευρωπαϊκή ρήτρα αμοιβαίας άμυνας. Η συζήτηση για το πόσο ισχυρή είναι στην πράξη αυτή η ρήτρα γίνεται σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ, καθώς η γεωγραφική θέση του νησιού το τοποθετεί στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Δύο διαφορετικές ρήτρες άμυνας
Η δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας στηρίζεται ουσιαστικά σε δύο διαφορετικά συστήματα: το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με το πρώτο όμως να υπερισχύει ξεκάθαρα.
Η σημαντικότερη ρήτρα άμυνας είναι το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με αυτό, μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των μελών της Συμμαχίας. Τα κράτη υποχρεούνται να συνδράμουν το κράτος που δέχεται επίθεση με τα μέσα που θεωρούν απαραίτητα, ακόμη και με στρατιωτική δύναμη.
Η διάταξη αυτή αποτελεί τον πυρήνα της στρατιωτικής αποτροπής της Δύσης, κυρίως επειδή πίσω της βρίσκεται η στρατιωτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών και ένα ολοκληρωμένο σύστημα διοίκησης και επιχειρησιακού σχεδιασμού. Μέχρι στιγμής έχει ενεργοποιηθεί μια φορά, από τις ΗΠΑ στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τη δική της αντίστοιχη διάταξη, το Άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Λισαβώνας. Η ρήτρα αυτή προβλέπει ότι αν ένα κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη έχουν υποχρέωση να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν.
Στα χαρτιά η διατύπωση αυτή είναι ακόμη πιο ισχυρή από τη ρήτρα του ΝΑΤΟ. Ωστόσο στην πράξη λειτουργεί διαφορετικά, επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει ενιαίο στρατιωτικό μηχανισμό ούτε κοινό σύστημα διοίκησης που να ενεργοποιείται αυτόματα.
Γιατί το ΝΑΤΟ παραμένει ισχυρότερο στρατιωτικά
Η βασική διαφορά ανάμεσα στα δύο συστήματα βρίσκεται στην
Το ΝΑΤΟ διαθέτει, παρά την έλλειψη συνοχής την εποχή 2.0, μόνιμη στρατιωτική διοίκηση, κοινά σχέδια άμυνας και ενιαίο επιχειρησιακό κέντρο σχεδιασμού. Σε περίπτωση κρίσης υπάρχει ήδη μηχανισμός που μπορεί να συντονίσει στρατιωτικές δυνάμεις από πολλά κράτη.
Αντίθετα, η ευρωπαϊκή ρήτρα αμοιβαίας άμυνας λειτουργεί κυρίως σε πολιτικό επίπεδο. Όταν ένα κράτος ζητήσει βοήθεια, τα υπόλοιπα αποφασίζουν ξεχωριστά πώς θα ανταποκριθούν. Η βοήθεια οργανώνεται συνήθως σε διμερές επίπεδο και όχι μέσω ενός ενιαίου ευρωπαϊκού στρατηγείου.
Επιπλέον, το ίδιο το άρθρο αναγνωρίζει ότι για τα περισσότερα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης το ΝΑΤΟ παραμένει το βασικό θεμέλιο της συλλογικής άμυνας. Παράλληλα, λαμβάνει υπόψη την ουδετερότητα ορισμένων χωρών, όπως η Austria και η Ireland.
Η ιδιαίτερη θέση της Κύπρου
Η Κύπρος αποτελεί μια ιδιόμορφη περίπτωση στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας. Από το 2004 είναι πλήρες μέλος της Eυρωπαϊκής Ένωσης. όμως παραμένει εκτός ΝΑΤΟ.
Η κατάσταση αυτή οφείλεται κυρίως στις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στη μακροχρόνια διαμάχη με την Τουρκία. Ως αποτέλεσμα, η Κύπρος δεν καλύπτεται από το Άρθρο 5 της Συμμαχίας, αλλά μόνο από την ευρωπαϊκή ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Ταυτόχρονα, το νησί φιλοξενεί σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου Οι βρετανικές βάσεις, ιδιαίτερα στο RAF Ακρωτηρίου, αποτελούν βασικό επιχειρησιακό κόμβο για στρατιωτικές αποστολές στη Μέση Ανατολή.
Αυτό σημαίνει ότι σε περιόδους έντασης η Κύπρος μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο γεωπολιτικών εξελίξεων, ακόμη και αν η ίδια δεν εμπλέκεται άμεσα σε μια σύγκρουση.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgwj1jvvad5l?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Η της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει ήδη οδηγήσει σε
Διευκρινίζεται ακόμη πώς μέχρι στιγμής ότι στο στόχαστρο του Ιράν και των δορυφόρων του δεν έχει πέσει η Κύπρος αυτού καθ’ αυτού αλλά οι βρετανικές βάσεις. Παρόλα αυτά η κατάσταση θα μπορούσε γρήγορα να ξεφύγει κι ως εκ τούτου απαιτούνται προσεκτικοί και λεπτοί χειρισμοί.
Η Ελλάδα έχει αποστείλει, στον απόηχο των τελευταίων εξελίξεων στο Ιράν, στρατιωτικές ενισχύσεις, στο πλαίσιο του ενιαίου αμυντικού δόγματος Αθήνας και Λευκωσίας. Οι ενισχύσεις περιλαμβάνουν δύο φρεγάτες, τις «Κίμων» και «Ψαρά», καθώς και τέσσερα μαχητικά F-16 που σταθμεύουν στη βάση Ανδρέα Παπανδρέου στην Πάφο.
Στις βρετανικές βάσεις έχουν φτάσει δύο ελικόπτερα Wildcat με δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ περίπου 400 στρατιωτικοί με εξειδίκευση στην αντιαεροπορική άμυνα ενισχύουν την προστασία των εγκαταστάσεων.
Παράλληλα αναμένεται να καταπλεύσουν στην περιοχή πολεμικά πλοία από τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle.
Επιφυλακτικότητα από τη Γερμανία
Παρά τη στρατιωτική κινητικότητα στην περιοχή, η ευρωπαϊκή αντίδραση δεν είναι ενιαία.
Η Γερμανία εμφανίζεται προς το παρόν επιφυλακτική ως προς την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έθεσε το ζήτημα στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς ζητώντας συνδρομή.
Το Βερολίνο απάντησε ότι η Κύπρος δεν έχει ενεργοποιήσει επισήμως τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά έχει απευθυνθεί για βοήθεια σε διμερές επίπεδο προς ευρωπαϊκές χώρες και προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με τη γερμανική κυβέρνηση, η κατάσταση θεωρείται προς το παρόν διαχειρίσιμη, ενώ η βασική στρατηγική προτεραιότητα της Γερμανίας παραμένει η ασφάλεια στην Ανατολική Ευρώπη και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μια πραγματική δοκιμασία για την Ευρώπη
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο μετατρέπουν την Κύπρο σε ένα άτυπο τεστ για την ευρωπαϊκή άμυνα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Λευκωσία θα επιλέξει τελικά να ενεργοποιήσει επισήμως το Άρθρο 42 παράγραφος 7. Σε αυτήν περίπτωση, όλα κράτη-μέλη της ΕΕ θα καλούνταν να αποδείξουν στην πράξη ότι η ευρωπαϊκή άμυνα στηρίζεται στην πράξη και δεν περιορίζεται στις διακηρύξεις.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dgwhi9sr3srd?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
This website uses cookies.