Ο κ. Λιβάνιος απηύθυνε έκκληση στα κόμματα της Αντιπολίτευσης να υπερψηφίσουν το νομοσχέδιο, ώστε να συγκεντρωθεί η απαιτούμενη συνταγματική πλειοψηφία των 200 θετικών ψήφων και να εφαρμοστεί στις επόμενες εκλογές, χωρίς καθυστέρηση μέχρι το 2031. Τόνισε ότι οι τυχόν δεύτερες εκλογές θα γίνουν με λίστα και δεν θα επιτρέπουν την εκλογή τριών Απόδημων βουλευτών με σταυρό.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το νομοσχέδιο επιτυγχάνει την αυθεντική εκπροσώπηση των Ελλήνων του εξωτερικού, κάτι που δεν είχε συμβεί από τις Εθνοσυνελεύσεις του 1862. Τα δύο βασικά σημεία είναι:
Η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος μέσω επιστολικής ψήφου για όσους βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Η ίδρυση αυτόνομης τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας για τους Απόδημους.
Ο κ. Λιβάνιος αναφέρθηκε στη σημαντική εξέλιξη από το 2019, όταν τέθηκαν όρια συμμετοχής για την ψήφο των Αποδήμων, τα οποία αργότερα καταργήθηκαν. Σχετικά με την επιστολική ψήφο, τόνισε ότι μετά από τρεις συνεδριάσεις της διακομματικής επιτροπής αποφασίστηκε οι εκλογείς να μπορούν να επιλέγουν μεταξύ επιστολικής ψήφου ή φυσικής παρουσίας στην πόλη διαμονής τους, εάν υπάρχει εκλογικό τμήμα, ενώ ο ελάχιστος αριθμός εκλογέων για τη δημιουργία τμήματος μειώθηκε από 50 σε 40.
Ανέφερε επίσης ότι η εμπλοκή ιδιωτικών εταιρειών ταχυμεταφορών είναι αναπόφευκτη, καθώς δεν υπάρχει δημόσια υπηρεσία ταχυδρομείων στο εξωτερικό. Τόνισε ότι η ψήφος των Αποδήμων θα γίνεται με σταυρό προτίμησης, όχι με λίστες, διασφαλίζοντας ουσιαστική εκπροσώπηση. Οι τρεις βουλευτές Αποδήμων θεωρούνται ένα πρώτο βήμα, με δυνατότητα προσαρμογής του αριθμού εδρών με βάση τα στοιχεία από τις επόμενες εκλογές.
Για την επιλογή των τριών μονοεδρικών περιφερειών, ο κ. Λιβάνιος εξήγησε ότι η λύση αυτή αποτρέπει μονοκομματική εκπροσώπηση και ενισχύει τη δυνατότητα δι- ή τρικομματικής εκπροσώπησης, ενισχύοντας τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και τη νομοθετική δράση υπέρ των Αποδήμων. Όσον αφορά την υποχρεωτική ποσόστωση ανδρών-γυναικών, δεν θα ισχύσει για την περιφέρεια Αποδήμων λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών μιας παγκόσμιας εκλογικής περιφέρειας.
Ο υπουργός επισήμανε ότι έχουν ληφθεί όλα τα τεχνικά και νομικά μέτρα για τη διαφάνεια και ασφάλεια της επιστολικής ψήφου.
Οι θέσεις των φορέων
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων Γερμανίας Πάνος Δροσινάκης ανέφερε ότι είναι ιδιαίτερο θετικό και χαιρετίζουμε την δημιουργία εκλογικής περιφέρειας Αποδήμων και την συμμετοχή μας με επιστολική ψήφο και στις εθνικές εκλογές. Το αίτημα της συμμετοχής των Αποδήμων στην εκλογική διαδικασία και των εθνικών εκλογών, επισήμανε πως ήταν ένα πάγιο αίτημα δεκαετιών και επιτέλους αυτό γίνεται εφικτό. Η επιστολική ψήφος, τόνισε είναι απαραίτητη, λόγω των τεράστιων αποστάσεων που χωρίζουν μερικούς Απόδημους Έλληνες από τα Προξενεία. Παράλληλα, ο κ. Δροσινάκης είπε πως «εμείς έχουμε ζητήσει να εξασφαλιστεί η εκλογή ικανού αριθμού διακριτών Απόδημων Βουλευτών» . Επισήμανε ότι εν μέρει ικανοποιείται το αίτημα που είχε υποβληθεί από το 2019 για την διαδικασία εκλογής μέσω εκλογικών περιφερειών και όχι μέσω του ψηφοδελτίου Επικρατείας, αλλά το θέμα είναι εάν τρεις βουλευτές αρκούν να εκπροσωπήσουν τόσους πολλούς Έλληνες σε πέντε ηπείρους. Ο εκλογικός κατάλογος της Διασποράς, ανέφερε πως δεν συμπεριλαμβάνει όλους τους Έλληνες που ζουν μόνιμα στο εξωτερικό και καμία κρατική υπηρεσία, αυτή την ώρα, δεν γνωρίζει πόσοι και ποιοι Έλληνες πολίτες ζουν στο εξωτερικό. Πρότεινε να υπάρχει ένα πεδίο στην τράπεζα δεδομένων του ΥΠΕΣ, όπου όποιος είναι εγγεγραμμένος στους εθνικούς καταλόγους να μπορεί να δηλώσει στον δήμο του ότι είναι μόνιμος κάτοικος εξωτερικού και να περνάει αυτόματα στον Κατάλογο των Ελλήνων εξωτερικού και να λάβει τα ψηφοδέλτια επιστολικά. Ο κ. Δροσινάκης σχετικά με τους τρείς βουλευτές Αποδήμων που θα εκλέγονται πρότεινε ανά ήπειρο να υπάρχει μια ξεχωριστή εκλογική περιφέρεια κάτι που θα προσφέρει αναλογική εκπροσώπηση. Κάλεσε τα κόμματα οι υποψήφιοι που θα επιλέξουν να βάλουν στους συνδυασμούς τους να είναι γνήσιοι απόδημοι και όχι ευκαιριακοί.
Η πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Παρισίων και Περιχώρων Σέτα Θεοδωρίδου έδωσε βαρύτητα στον τρόπο επιλογής που θα γίνει από τα κόμματα η κατάρτιση των υποψηφίων της Διασποράς. Σχετικά με την επιστολική ψήφο ή της φυσικής παρουσίας είπε πως η φυσική παρουσία στο εξωτερικό είναι ένα πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα, διότι, ας πούμε ότι ολόκληρη η Γαλλία έχει ένα Προξενείο, που είναι στο Παρίσι. Οι υπόλοιποι Έλληνες, που ζούνε στις άλλες πολλές πόλεις της Γαλλίας, δεν μπορούν να ψηφίσουν. Έθεσε θέμα ενημέρωσης σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία και ζήτησε περισσότερη ενημέρωση σχετικά με το όριο εκλογικών δαπανών των υποψηφίων.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας Μωυσής Νικολαΐδης είπε ότι είναι η πρώτη ομογενειακή οργάνωση που έθεσε στην ελληνική πολιτεία το ζήτημα της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων του εξωτερικού από τον τόπο κατοικίας τους, αλλά και το θέμα της καθιέρωσης της επιστολικής ψήφου. Η Ομοσπονδία Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας είπε «δηλώνει «ναι» στο νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο με τη ρητή προϋπόθεση της επανενεργοποίησης τη δημιουργία νέων θεσμών, όπως το Ληξιαρχείο Απόδημου Ελληνισμού». Αναφορικά με τα ζητήματα του σταυρού προτίμησης και τη διεξαγωγή εκλογών με τρεις, τέσσερις υποψηφίους από κάθε κόμμα σε μία και μοναδική παγκόσμια περιφέρεια, είπε πως «πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη αν όχι ανέφικτη εξίσωση, προκειμένου να διεξαχθεί ένας υποτυπώδης ουσιαστικός προεκλογικός αγώνας σε 60 και πλέον χώρες από έναν τόσο περιορισμένο αριθμό υποψηφίων». Πρότεινε ο αριθμός των τριών εδρών των αποδήμων να είναι μεταβατικός.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών Φίλιππος Κοσταρίδης αναγνώρισε πως «η πρόβλεψη για εκλογική περιφέρεια του απόδημου ελληνισμού και η καθιέρωση επιστολικής ψήφου αποτελούν σημαντικά βήματα. Το ζητάγαμε χρόνια και τώρα γίνεται πράξη και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ευχαριστήσω τον πρωθυπουργό μας, τον κύριο Κυριάκο Μητσοτάκη και την κυβέρνηση για αυτή την πρωτοβουλία, καθώς επίσης να ευχαριστήσω και προκαταβολικά και όλους τους άλλους βουλευτές από όλα τα κόμματα, οι οποίοι θα στηρίξουν με την ψήφο τους αυτό το νομοσχέδιο». Παράλληλα, προχώρησε σε προτάσεις με τεχνικές, αλλά και πολιτικές διαστάσεις. Η επιστολική ψήφος, σημείωσε «δεν αποτελεί μόνο μια διευκόλυνση, αλλά επιλογή με σαφές κοινωνικό και περιβαλλοντικό πρόσημο». Στο τεχνικό κομμάτι είναι αναγκαίο να διασφαλίσουμε τη διαφάνεια, την ασφάλεια. Να χρησιμοποιηθεί η ανοιχτή πύλη του gov και η ψηφιακή υπογραφή, ώστε να μην χρειάζεται η φωτοτυπία της ταυτότητας ή του διαβατηρίου. Ο διαθέσιμος χρόνος από το άνοιγμα της πλατφόρμας αντί 40 ημέρες να γίνει 50, ώστε να υπάρχει περισσότερος χρόνος ενημέρωσης
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας Βασίλης Παπαστεργιάδης χαρακτήρισε σημαντικό το νομοσχέδιο και πως αυτό έχει « γενικά την υποστήριξη της Ελληνικής Κοινότητας της Μελβούρνης. Είμαστε θετικοί στο να μην υπάρχουν δύο κατηγορίες Ελλήνων πολιτών. Δηλαδή, αυτοί που είναι εγγεγραμμένοι στην Ελλάδα και αυτοί που είναι εκτός συνόρων» και τόνισε πως «ήρθε η ώρα για την πατρίδα μας να αγκαλιάσει τους Έλληνες που μένουν και ζουν -μπορεί για ένα μικρό χρονικό διάστημα -εκτός από τα σύνορα της Ελλάδας. χουμε πολλά που μας ενώνουν. Θέλουμε να συμμετέχουμε σε ότι γίνεται στην πατρίδα. Όλοι παρακολουθούμε τι συμβαίνει παγκοσμίως και προπαντός στην Ελλάδα, διότι είμαστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο. Δεν είναι τίποτα που να μας ξεχωρίζει. Είναι πολλά που μας ενώνουν και είμαστε πάρα πολύ θετικοί να προχωρήσει αυτό το βήμα και θα είμαστε πάντα στο πλευρό της πατρίδας μας. Το μήνυμα είναι πολύ απλό και είναι και θετικό»
Ο πρώην πρόεδρος ΣΑΕ και επίτιμος Πρόεδρος Κοινότητας Αλεξάνδρειας Στέφανος Ταμβάκης επισήμανε πως «αναπόσπαστο κομμάτι της συμμετοχής είναι να λαμβάνουν μέρος στις εθνικές εκλογές οι Απόδημοι και βέβαια επιθυμία μας ήταν η επιστολική ψήφος». Σε γενικές γραμμές, είπε «το σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς παρέχει πλέον τη δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος στους ομογενείς που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις». Η δημιουργία περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, σημείωσε πως πρόκειται αναμφίβολα για ένα θετικό βήμα, δεδομένου ότι αναγνωρίζεται η ανάγκη διακριτής εκπροσώπησης της ομογένειας. Ωστόσο, ζήτημα προς περαιτέρω εξέταση αποτελεί η πρόβλεψη μιας εκλογικής περιφέρειας με τρεις βουλευτικές έδρες για το σύνολο της επικράτειας του Απόδημου Ελληνισμού, καθώς κατά την εφαρμογή μπορεί να ανακύψουν ζητήματα ουσιαστικής εκπροσώπησης των επιμέρους γεωγραφικών περιφερειών και κοινοτήτων, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί στο πλαίσιο του πρώην ΣΑΕ. Πρότεινε την θέσπιση περισσοτέρων εκλογικών περιφερειών και ζήτησε να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα προσαρμογής της εκπροσώπησης αναλόγως της πραγματικής κατανομής και συμμετοχής του εκλογικού σώματος. Να διασφαλιστεί ο ουσιαστικός δεσμός των υποψηφίων με τον Απόδημο Ελληνισμό μέσω σαφούς προσδιορισμού χρονικού κριτηρίου εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους Σε κάθε περίπτωση το είπε ο κ. Ταμβάκης « το σχέδιο νόμου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστική διεύρυνση του εκλογικού σώματος και αποτελεί ένα σημαντικό θεσμικό βήμα. Επί της αρχής στο πάγιο αίτημά μας για επιστολική ψήφο, καθώς και για περιφέρειες απόδημου ελληνισμού ικανοποιούνται».
Η πρόεδρος της Ελληνικής Πολιτιστικής Οργάνωσης «Νόστος» της Αργεντινής Χριστίνα Τσαρδίκου ανέφερε πως «για όλη την ομογένεια η επιστολική ψήφος, την οποία ζήσαμε στις ευρωεκλογές του 2024, αποτέλεσε ένα ιστορικό σημείο στην πορεία μας. Για πρώτη φορά μπορέσαμε κι εμείς, αυτοί που έχουμε γεννηθεί στο εξωτερικό, όπως είναι η δική μου περίπτωση, που είμαστε Έλληνες και δουλεύουμε για την Ελλάδα και για τον ελληνικό πολιτισμό και για τα ελληνικά δρώμενα να έχουμε κι εμείς μια φωνή». Σημείωσε πως θα πρέπει να υπάρξει μια σωστή καταγραφή των Ελλήνων της διασποράς, καθώς υπάρχουν πολλά άτομα που έχουν ελληνική καταγωγή, έχουν ζητήσει το ελληνικό διαβατήριο, αλλάδεν γνωρίζουν ούτε την ιστορία μας, ούτε την πολιτική πορεία μας ούτε τις πολιτικές ανάγκες της χώρας μας»
Η πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Δανίας Ζωή Λαμπράκου ανέφερε πως «πολλές φορές έχουμε επισημάνει τα προβλήματα που αντιμετωπίοζυμε ως Ελληνική Κοινότητα είναι η άμεση διεύρυνση των όρων λειτουργίας του προξενείου στη Κοπεγχάγη, το κόστος μεταφοράς, οι πανάκριβες μεταφράσεις απλών πιστοποιητικών δημοσίων εγγράφων ή και ο χρόνος για την έκδοση των διαβατηρίων που διαρκεί μήνες. Τόνισε πως η ελληνική πρεσβεία είναι υποστελεχωμένη, ενώ ένα κρίσιμο ζήτημα που απασχολεί την ελληνική κοινότητα εδώ στη Δανία, αφορά τη διδασκαλία και την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά των Ελλήνων μεταναστών. Σχετικά με την ψήφο των Αποδήμων είπε ότι αυτό το δικαίωμα ψήφου θα πρέπει να αφορά τους νεότερους μετανάστες, που έφυγαν από την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ή όσους έχουν στενές σχέσεις με την πατρίδα, όπως οικογενειακούς δεσμούς ή περιουσιακά στοιχεία για τα οποία φορολογούνται. Αλλιώς θεωρούμε ότι δεν μπορεί να τεκμηριωθεί το άμεσο και σοβαρό ενδιαφέρον για την κυβερνητική πολιτική στην Ελλάδα. Για την επιστολική ψήφο, υποστήριξε πως «θεωρούμε ότι, ούτε ενίσχυσε τη συμμετοχή των μεταναστών στις εκλογές, ούτε τη συμμετοχή στις εκλογές γενικότερα, γιατί η συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές δεν είναι ένα απλό τεχνικό ζήτημα. Η συμμετοχή σε μια συλλογική διαδικασία, όπως είναι η εκλογική διαδικασία που επιδρά στην κυβερνητική πολιτική, στις πολιτικές εξελίξεις σε κάθε χώρα, δεν μπορεί να γίνεται από το σπίτι του καθένα και της καθεμίας. Kατά τη δική μας άποψη λοιπόν μόνο η αυτοπρόσωπη συμμετοχή στις εκλογές σε εκλογικά κέντρα που θα δημιουργούνται σε πόλεις όπου κατοικεί η πλειοψηφία των Ελλήνων μεταναστών με ευθύνη των ελληνικών πρεσβευτικών και προξενικών αρχών πληροί αυτά τα κριτήρια.»
Η Αντιπρόεδρος της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών Γεωργία Αιμαλία Βούλγαρη είπε πως η Ομοσπονδία είναι ένας παγκόσμιος φορέας εκπροσώπησης της κοινότητας της Κωνσταντινούπολης, είτε ζει στη γενέτειρά της, είτε είναι εκπατρισμένη σε ποσοστό 99% διασκορπισμένοι σε όλη την υφήλιο. Διαβάζοντας με προσοχή το νομοσχέδιο αντιληφθήκαμε ότι στην έννοια του απόδημου ελληνισμού κατ ουσίαν αποδίδονται οι Έλληνες μετανάστες και οι απόγονοι τους στην υφήλιο. Ωστόσο κατά τη γνώμη μας η ομογένεια έχει και μια άλλη κατηγορία, περιλαμβάνει τα μέλη των ιστορικών αυτόχθονων ελληνικών κοινοτήτων, ο ομογενειακός χαρακτήρας των οποίων είναι αναμφισβήτητος. Και για να μπορέσουμε να επικεντρωθούμε πιο συγκεκριμένα ας μιλήσουμε για τις κοινότητες εκείνες οι οποίες αναγνωρίζονται με διεθνείς και διμερείς συνθήκες, της Αλβανίας, της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου. Κατά τη γνώμη μας τα μέλη των κοινοτήτων αυτών, τα οποία, είτε ζουν ακόμη στη γενέτειρά τους, είτε εξαναγκάστηκαν άμεσα ή έμμεσα σε εκπατρισμό πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να έχουν τον εκπρόσωπό τους στη Βουλή όλων των Ελλήνων.
Το τακτικό μέλος της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα Κατερίνα Ηλιάδου σχολιάζοντας τα τεχνικά ζητήματα του νομοσχεδίου που αφορούν την προστασία των δεδομένων ανέφερε ότι για την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους είναι ορθότεροι να χρησιμοποιηθεί η έννοια του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας αντί του Εθνικού Μητρώου Πολιτών. Το δεύτερο σημείο αφορά στην ταυτοποίηση κατά τη διαδικασία της ψηφοφορίας αυτής καθ’ αυτής όπου πιστεύουμε ότι θα πρέπει και πάλι για λόγους διασφάλισης του κύρους των δεδομένων να χρησιμοποιηθούν και άλλοι μέθοδοι πέραν αυτών που προβλέπονται, δηλαδή να χρησιμοποιηθεί για παράδειγμα μια συνέντευξη, ένας τρόπος πραγματικής διασφάλισης ότι το πρόσωπο το οποίο ψηφίζει είναι αυτός ο οποίος αναφέρεται και εγγράφως. Κατά τα λοιπά δεν έχουμε κάτι άλλο να προσθέσουμε. Ο Γενικός Κανονισμός ούτως η άλλως εφαρμόζεται λόγω του αντικειμένου που ρυθμίζει και λόγω της φύσης της πράξης από μόνος του.
Την Πέμπτη θα διεξαχθεί η επόμενη συνεδρίαση με την ψήφιση επί της Αρχής και την συζήτηση επί των άρθρων του νομοσχεδίου.
