Υπάρχει ένας θυμός που δεν γεννιέται από κυβερνητικές αποφάσεις πολιτικής, αλλά από καραμπόλα εξουσίας. Το κυβερνών κόμμα συχνά γίνεται αποδέκτης οργής και αποστροφής όχι για όσα αποφασίζει θεσμικά, αλλά για τακτικές και συμπεριφορές προσώπων που κατέχουν καίριες δημόσιες θέσεις: διοικητών, προϊσταμένων, επικεφαλής υπηρεσιών, που λειτουργούν ως μικροί αυτόνομοι μηχανισμοί ισχύος.
Ένα κράτος βολεψιών, στο οποίο η διοίκηση υποτίθεται ότι λειτουργεί με επάρκεια και μέτρο, αλλά στην πράξη λειτουργεί με εμπάθεια, αυθαιρεσία και προκατάληψη. Όχι επειδή λείπουν οι κανόνες, αλλά επειδή υπερχειλίζει η αίσθηση της ατιμωρησίας και του βολέματος.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η μικροεξουσία γίνεται αυτοσκοπός, η ίντριγκα μέθοδος και η διοικητική θέση προσωπικό οχυρό. Οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, αλλά με βάση συσχετισμούς, ανασφάλειες και την πεποίθηση ότι «τίποτα δεν θα συμβεί». Έτσι η διοίκηση δεν εκτροχιάζεται τυχαία, εκτρέπεται συστηματικά.
Και τότε δεν μιλάμε για μεμονωμένες παθογένειες, αλλά για ένα κράτος που δυσκολεύεται να ξεχωρίσει την ευθύνη από τη βολή, τη νομιμότητα από τη σκοπιμότητα και τον ζήλο από την αυθαιρεσία.
Ο θυμός που τελικά εισπράττει η εκάστοτε κυβέρνηση δεν προκύπτει μόνο όταν η ίδια επιλέγει τέτοια φαινόμενα. Προκύπτει —και μάλιστα εντονότερα— όταν τα κληρονομεί από προηγούμενες περιόδους και δεν κάνει το παραμικρό για να τα απομακρύνει. Όταν τα αφήνει να ριζώνουν, να αναπαράγονται και να συσσωρεύουν ύβρη, τότε η πολιτική ευθύνη γίνεται βαρύτερη από την αρχική επιλογή.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Η διοικητική αυθαιρεσία γεννά κοινωνική αγανάκτηση, η αγανάκτηση χρεώνεται πολιτικά στην κυβέρνηση, και η αδράνεια απέναντι στα φαινόμενα αυτά μετατρέπεται σε επιταχυντή φθοράς.
Σε αυτό το κενό ευθύνης, κερδίζει έδαφος ο πραγματικός υπονομευτής των κυβερνητικών επιλογών: όχι η αντιπολίτευση. Εκείνος που, με την καθημερινή του συμπεριφορά, διαβρώνει τη σχέση πολίτη–κράτους και μετατρέπει την κυβερνητική πολιτική σε πολιτικό κόστος.
Γιατί τελικά, οι κυβερνήσεις δεν κρίνονται μόνο από τους νόμους που ψηφίζουν. Κρίνονται —και ίσως περισσότερο— από το ποιοι τους εφαρμόζουν.
ΔΕΔ : Ανεξάρτητη Αρχή ή συγκαλυμμένος μηχανισμός αυθαιρεσίας ;
