Καθώς μια ενδιάμεση συμφωνία για κατάπαυση του πυρός με τις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται ολοένα και πιο πιθανή, οι εσωτερικές προκλήσεις για τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ενδέχεται σύντομα να πολλαπλασιαστούν.
Εφόσον επέλθει κάποια συμφωνία, «ο Πεζεσκιάν θα ασχοληθεί με πολλά μεταπολεμικά ζητήματα, αλλά πιθανότατα θα βγει από αυτό με μεγαλύτερη αξιοπιστία εντός του ιρανικού πολιτικού συστήματος, έχοντας υπηρετήσει ως πρόεδρος εν καιρώ πολέμου», δήλωσε ο Αλί Αχμαντί, ερευνητής στο Κέντρο Πολιτικής Ασφαλείας της Γενεύης και στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής της Ελβετίας.
Αρχικά θεωρούμενος ως απλά αντικαταστάτης μετά τον θάνατο του προκάτοχού του σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024, ο Ιρανός πρόεδρος κατάφερε να επιβιώσει στα καθήκοντά του σε μια από τις πιο ταραγμένες περιόδους στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, διατηρώντας ένα μέτρο δημόσιας υποστήριξης παρά τις πιέσεις και τις επιθέσεις που δέχτηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου τόσο από σκληροπυρηνικούς του καθεστώτος, αλλά και από δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
Ο Πεζεσκιάν παρακολούθησε το Ισραήλ να δολοφονεί συναδέλφους και ανωτέρους του, αντιμετώπισε κατηγορίες από σκληροπυρηνικούς πολιτικούς για συμμόρφωση με τον άσπονδο εχθρό του Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως επέβλεψε και μια μαζική και αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων.
Ωστόσο, παρά τις επίμονες και επαναλαμβανόμενες φήμες για την επικείμενη παραίτησή του, συνεχίζει να είναι επικεφαλής της κυβέρνησης, αν και εντός των περιορισμένων ορίων που του επιβάλλονται από το θεοκρατικό καθεστώς.
Η προεδρική ταυτότητα του Πεζεσκιάν χαρακτηρίζεται από χαμηλούς τόνους, απολογητική διάθεση και μια λαϊκή προσέγγιση. Προτάθηκε για πρόεδρος μετά τον θάνατο του προκατόχου του, Εμπραχίμ Ραΐσι, και πολλοί αναλυτές συμφωνούν ότι οι ψηφοφόροι επέλεξαν την σχετικά χαμηλού προφίλ προσωπικότητά του σε μεγάλο βαθμό για να εμποδίσουν τον Σαΐντ Τζαλίλι, έναν σκληροπυρηνικό εξτρεμιστή με τον οποίο ήταν αντίπαλος για την προεδρία.
«Ο πόλεμος και η εγχώρια πολιτική δυναμική που έχει διαμορφωθεί έχουν υποβαθμίσει περαιτέρω την ιδιότητά του ως, τουλάχιστον τυπικά, του δεύτερου υψηλότερου αξιωματούχου της Ισλαμικής Δημοκρατίας», δήλωσε στο CNN ο Μοχάμαντ Αλί Σαμπάνι, συντάκτης του Amwaj.media, ενός ειδησεογραφικού πρακτορείου για θέματα Μέσης Ανατολής με έδρα το Λονδίνο, προσθέτοντας ότι «ο Πεζεσκιάν πλέον αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερο ρόλο διαχειριστή κυρίως εσωτερικών υποθέσεων. Το αν η προεδρία ως θεσμός θα παραμείνει περιορισμένη σε σύγκριση με τους προκατόχους του παραμένει ανοιχτό ερώτημα».
Ωστόσο, καθώς ο Πεζεσκιάν δείχνει συμμόρφωση στον περιορισμένο ρόλο του, έχει επιβιώσει αθόρυβα και μάλιστα έχει αυξήσει την ορατότητά του προσπαθώντας να τηρήσει τις προεκλογικές του υποσχέσεις.
Για ορισμένους Ιρανούς, ο 71χρονος πρόεδρος έχει αποδειχθεί επαρκής απέναντι σε ραγδαίες κρίσεις, υψώνοντας μια μετριοπαθή φωνή απέναντι σε μια ομάδα σκληροπυρηνικών.
Μια προεδρία περιορισμένης ισχύος
Πρώην χειρουργός και νομοθέτης, ο Πεζεσκιάν θεωρείται λιγότερο δυναμικός από τους προκατόχους του και ήταν, εξ ορισμού, ο μόνος μετριοπαθής υποψήφιος που διεκδικούσε την κορυφαία αιρετή έδρα στη χώρα, αφού δεκάδες άλλοι αποκλείστηκαν από το να θέσουν υποψηφιότητα.
Σήμερα, τυπικά κατέχει τη δεύτερη πιο ισχυρή θέση στην ηγεσία του Ιράν. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος του καθίσταται λιγότερο σημαντικός καθώς οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC), οι οποίοι λειτουργούν ως βαθύ κράτος, αποκτούν όλο και μεγαλύτερο πολιτικό βάρος μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στις 28 Φεβρουαρίου.
«Ένας σχεδόν τυχαίος πρόεδρος, ο Πεζεσκιάν επιδίωξε από την αρχή της θητείας του να εξουδετερώσει τους σκληροπυρηνικούς αντιπάλους του μέσω υπερβολικής υποταγής στον ανώτατο ηγέτη», επισήμανε ο Σαμπάνι. «Ενώ αυτό είχε οφέλη, όπως η άμεση έγκριση του υπουργικού συμβουλίου του από το κοινοβούλιο, υπονόμευσε παράλληλα την εξουσία της προεδρίας».
Παρά την απολογητική και ήπια φύση του, ο Πεζεσκιάν έχει προεδρεύσει των πιο αιματηρών καταστολών των διαδηλωτών από το καθεστώς, μιας από τις χειρότερες ξηρασίες στο Ιράν εδώ και δεκαετίες, ενώ παράλληλα βρίσκεται αντιμέτωπος με χρόνια προβλήματα της χώρας, όπως η σοβαρή ατμοσφαιρική ρύπανση της Τεχεράνης που στοιχίζει χιλιάδες ζωές κάθε χρόνο και ένα νόμισμα τόσο υποτιμημένο που οι αρχές έχουν καταφύγει στην αφαίρεση μηδενικών από το ριάλ για να διευκολύνουν τους οικονομικούς υπολογισμούς.
Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο στα τέλη Φεβρουαρίου, οι πολιτικοί βετεράνοι του καθεστώτος ανέλαβαν ντε φάκτο τον έλεγχο των σημαντικών κρατικών αποφάσεων, περιορίζοντας περαιτέρω τον ρόλο του Πεζεσκιάν. Ορισμένες από τις συγκρούσεις στις οποίες έχει εμπλακεί έχουν καταδείξει τα όρια της εξουσίας του.
Ωστόσο, παρά τους αυστηρούς περιορισμούς στις αρμοδιότητές του, οι αυξανόμενες κρίσεις του Ιράν έχουν ενισχύσει τη θέση του Πεζεσκιάν, ειδικά από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Αναζητώντας λαϊκό έρεισμα
Από την εκλογή του, έχει συγκρουστεί αρκετές φορές με συντηρητικά στοιχεία του καθεστώτος. Στις πρώτες ημέρες του πολέμου, ο Πεζεσκιάν ζήτησε δημόσια συγγνώμη από τις γειτονικές χώρες για τις επιθέσεις εναντίον τους – προκαλώντας την έντονη κριτική από τους σκληροπυρηνικούς.
Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε να διασφαλίζει επαρκή προμήθεια βασικών, αν και ακριβών, αγαθών, παρά τον ναυτικό αποκλεισμό που επιβάλλει η Ουάσινγκτον στο Ιράν. Μπορεί να διηύθυνε απρόθυμα τη μεγαλύτερη αναστολή λειτουργίας του Διαδικτύου στην ιστορία της χώρας, όμως κέρδισε την υποστήριξη του κοινού όταν μίλησε κατά αυτών των περιορισμών και τους ήρε τον περασμένο μήνα, ακόμη και όταν οι σκληροπυρηνικοί προσπάθησαν να εμποδίσουν την κίνηση αυτή μέσω δικαστικής εντολής.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, με την απλότητά του κέρδισε πολλούς πόντους στην εκτίμηση της κοινής γνώμης, καθώς περπατούσε ελεύθερα ανάμεσα στον κόσμο χωρίς φρουρούς και φρόντιζε ασθενείς σε νοσοκομεία, σύμφωνα με βίντεο που κοινοποιήθηκαν στο διαδίκτυο.
Ωστόσο, μπορεί ο Πεζεσκιάν να έχει επιδείξει την ικανότητά του να λειτουργεί αποτελεσματικά εντός του περιορισμένου χώρου του, όμως η προθυμία του να αναβάλλει κρίσιμες στρατηγικές αποφάσεις για το κατεστημένο ασφαλείας του Ιράν έχει κάνει την κυβέρνησή του εύκολα συμμορφούμενη – αφήνοντας πολλούς Ιρανούς απογοητευμένους από την προεδρία του.
Πηγή: CNN
