Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η πρόταση της κυβερνητικής πλειοψηφίας να ανατεθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο ο δικαστικός έλεγχος των πολιτικών κομμάτων που συμμετέχουν στις εκλογές, ενώ παράλληλα να δοθεί στον κοινό νομοθέτη η δυνατότητα να καθορίζει τους όρους ίδρυσης και λειτουργίας τους.
Πρόταση ΝΔ για έλεγχο των κομμάτων από το Ανώτατο Δικαστήριο
Παρουσιάζοντας την πρόταση της πλειοψηφίας, ο εισηγητής της ΝΔ Γιάννης Κεφαλογιάννης υποστήριξε ότι στόχος της αναθεώρησης είναι η συνταγματική κατοχύρωση της εσωκομματικής δημοκρατίας και η θωράκιση του δημοκρατικού πολιτεύματος απέναντι σε πολιτικούς σχηματισμούς που, όπως είπε, αξιοποιούν τις δημοκρατικές ελευθερίες προκειμένου να υπονομεύσουν το ίδιο το δημοκρατικό σύστημα.
Όπως ανέφερε, η δημοκρατία δεν βασίζεται στις ιδεολογικές επιλογές αλλά στην τήρηση συγκεκριμένων κανόνων, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας στο εσωτερικό των κομμάτων οδηγεί συνολικά σε ισχυρότερο αντιπροσωπευτικό πολίτευμα.
Σφοδρή αντίδραση από το ΠΑΣΟΚ
Την πρόταση απέρριψε ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής, κάνοντας λόγο για υποκρισία εκ μέρους της κυβέρνησης.
Με ιδιαίτερα αιχμηρή φρασεολογία, υποστήριξε ότι η κυβέρνηση δεν μπορεί να εμφανίζεται ως εγγυήτρια της εσωκομματικής δημοκρατίας, τη στιγμή που –όπως ανέφερε– αγνοεί ακόμη και την ίδια της την Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο ήταν επαρκές για την αντιμετώπιση περιπτώσεων όπως η Χρυσή Αυγή, υπενθυμίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ είχε προτείνει στο παρελθόν μέτρα όπως η διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης και ο αποκλεισμός καταδικασμένων για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση από τις εκλογές, προτάσεις που –όπως είπε– δεν υιοθετήθηκαν από την κυβέρνηση.
Παρέμβαση Βορίδη υπέρ του δικαστικού ελέγχου
Υπέρ της κυβερνητικής πρότασης τάχθηκε ο πρόεδρος της Επιτροπής, Μάκης Βορίδης, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να υπάρχει θεσμική δυνατότητα ελέγχου κομμάτων των οποίων οι καταστατικές προβλέψεις ή η λειτουργία ενδέχεται να στρέφονται κατά του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Ο κ. Βορίδης έθεσε ως παράδειγμα το ενδεχόμενο ύπαρξης πολιτικού κόμματος που θα δηλώνει ρητά ότι επιδιώκει την κατάλυση της δημοκρατίας ή προβλέπει μονοπρόσωπη άσκηση της εξουσίας, διερωτώμενος αν σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η περίπτωση της Χρυσής Αυγής ήταν διαφορετική, καθώς αντιμετωπίστηκε μέσω της ποινικής νομοθεσίας ως εγκληματική οργάνωση και όχι μέσω του Συντάγματος.
Επιφυλάξεις και από τα υπόλοιπα κόμματα
Διαφωνίες εξέφρασαν και τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος από τον ΣΥΡΙΖΑ υποστήριξε ότι το Σύνταγμα πρέπει να παραμένει λιτό και να μην επιβαρύνεται με διατάξεις που δεν επιλύουν ουσιαστικά προβλήματα.
Ο Γιάννης Γκιόκας από το ΚΚΕ εκτίμησε ότι οι προτεινόμενες αλλαγές ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για κρατικό έλεγχο της λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων, επιμένοντας ότι η υπόθεση της Χρυσής Αυγής αφορούσε αποκλειστικά εγκληματική δράση.
Από την πλευρά της Ελληνικής Λύσης, ο Κωνσταντίνος Χήτας έκανε λόγο για «λευκή επιταγή» προς την κυβέρνηση, ενώ ο Γιώργος Ρούντας από τη ΝΙΚΗ υποστήριξε ότι οι συνταγματικές αλλαγές οδηγούν σε μεγαλύτερο έλεγχο του πολιτικού συστήματος.
Διαφωνίες και για τον προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε και η πρόταση της ΝΔ για περιορισμένο προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.
Η πρόταση προβλέπει ότι μία φορά ανά κοινοβουλευτική σύνοδο θα μπορεί να παραπέμπεται στο ΑΕΔ ψηφισμένος νόμος, εφόσον το ζητήσει η απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των βουλευτών. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτικός έλεγχος για τους εκλογικούς νόμους.
Ο Γιάννης Κεφαλογιάννης υποστήριξε ότι η ρύθμιση θα ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και θα προσφέρει μεγαλύτερη θεσμική σταθερότητα.
Αντίθετα, ο Παναγιώτης Δουδωνής εκτίμησε ότι τα ζητήματα αντισυνταγματικότητας συνήθως αναδεικνύονται μετά την εφαρμογή ενός νόμου και όχι πριν από αυτήν, προειδοποιώντας ότι ένας περιορισμένος προληπτικός έλεγχος ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα επιλύσει.
Αντιπαράθεση και για τη σχέση βουλευτών – εκλογικής περιφέρειας
Έντονη πολιτική σύγκρουση σημειώθηκε και γύρω από την πρόταση της ΝΔ για συνταγματική κατοχύρωση της επικοινωνίας των βουλευτών με τις εκλογικές τους περιφέρειες.
Ο Παναγιώτης Δουδωνής χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη πρόβλεψη «συνταγματοποίηση του ρουσφετιού», υποστηρίζοντας ότι ουσιαστικά επιχειρείται να δοθεί συνταγματική κάλυψη στις πελατειακές σχέσεις μεταξύ πολιτικών και πολιτών.
Απαντώντας στις επικρίσεις, ο Μάκης Βορίδης διευκρίνισε ότι η πρόταση δεν αφορά την ενίσχυση πελατειακών πρακτικών, αλλά κατοχυρώνει αποκλειστικά το δικαίωμα της νόμιμης και θεσμικής επικοινωνίας των βουλευτών με τους πολίτες που εκπροσωπούν.
