Ο διακεκριμένος κιθαρίστας και συνθέτης Νίκος Χατζηελευθερίου, καταθέτει στο Starte μια βαθιά βιωματική διαδρομή στον κόσμο της μουσικής δημιουργίας. Από τα πρώτα βήματα της αυτοδιδασκαλίας και την ενίσχυση του ενστίκτου, περνάει στη συνειδητή μετάβαση στις ακαδημαϊκές σπουδές, αναδεικνύοντας τη σημασία των δασκάλων που ανοίγουν ορίζοντες.
Με λόγο μεστό, αναλύει την πρόκληση της μελοποίησης σπουδαίων ποιητών -μιας δημιουργικής «μετάφρασης» του λόγου στη γλώσσα των αισθημάτων- αλλά και το όραμα πίσω από τη δημιουργία του Guitarte Ensemble. Η συλλογική δημιουργικότητα, η ζωντανή ηχητική επένδυση του εμβληματικού βωβού φιλμ Κοινωνική Σαπίλα και η φιλοσοφική του θεώρηση για τη μουσική ως ένα ταξίδι χωρίς υποχρεωτική «Ιθάκη» συνθέτουν το πορτρέτο ενός ανήσυχου καλλιτέχνη.
Παράλληλα, σχολιάζει με κριτική ματιά τη σύγχρονη μουσική βιομηχανία, υπερασπιζόμενος σταθερά την ανεκτίμητη, διαχρονική αξία του «χειροποίητου» στην τέχνη.
Πώς ξεκίνησε η επαφή σας με την κιθάρα ως αυτοδίδακτος και πώς διαμόρφωσε την κατοπινή σας σχέση με το όργανο η μετάβαση στις ακαδημαϊκές σπουδές;
Η επαφή έγινε όπως συμβαίνει με όλα τα πράγματα, από συγκυρία, η οποία βέβαια σε βρίσκει πάντα προετοιμασμένο. Η προετοιμασία είναι, όλο αυτό που συμβαίνει μέσα σου και ψάχνει να αυτοκαθοριστεί, καθώς και να εκπέμψει. Δεν ήταν πολύ δύσκολο να βρεθεί μια κιθάρα σε ένα σπίτι που άκουγε μουσική και τραγουδούσε πολύ. Έτσι άρχισε η περιπέτεια…
Η περιπέτεια αυτή της αυτοδιδασκαλίας ενισχύει έντονα το μουσικό ένστικτο. Αλλά όλα προχωρούν γρήγορα στην παιδική και εφηβική ηλικία, έτσι και αυτή η ενασχόληση έφτασε στα όρια της τρόπον τινά. Μετά προσφεύγεις στην οργανωμένη μάθηση, τη μεθοδολογία, την άσκηση υπό καθοδήγηση, δηλαδή Ακαδημαϊκές σπουδές. Εκεί διαμορφώνεις και χαρακτήρα και προσωπικότητα αρκεί να είσαι τυχερός, να έχεις δασκάλους που αφήνουν ανοιχτούς τους ορίζοντες, ώστε μετά από τις σπουδές να παραμένεις διδασκόμενος αλλά όχι αιώνιος μαθητής. Ήμουν τυχερός!
Έχετε μελοποιήσει σπουδαίους ποιητές. Ποια είναι η πρόκληση όταν προσπαθείτε να μεταφράσετε τον ποιητικό λόγο σε νότες;
Η πρόκληση δείχνει προφανής. Εμπλέκεσαι με ένα ήδη ολοκληρωμένο έργο κάποιου άλλου, που συμβαίνει να είναι «σπουδαίος ποιητής», παγκόσμια αναγνωρισμένος κ.λπ. Λες λοιπόν που πάω τώρα εγώ; Να πάρω κάποια ψίχουλα απ’ τη δόξα του; Να μπω κάτω από τη σκέπη του, να βολέψω τη μετριότητα μου; Μήπως να μάθω από τη δική του μεγάλη περιπέτεια; Μήπως τελικά, η μουσική δημιουργία είναι μια ποιητική πράξη με φανερά η κρυφά λόγια;
Όλα αυτά τα ερωτήματα με τριβελίζουν μιας κι έχει τύχει (το εννοώ…) να μελοποιήσω Καβάφη Πεσσόα, Λόρκα, Μπέκερ και Σαίξπηρ και Αριστοφάνη…
Η καλλιτεχνική πρόκληση είναι αυτό που εύστοχα λέτε στην ερώτηση. Η μετάφραση του ποιητικού λόγου που όλοι λατρεύουμε (είτε το γνωρίζουμε είτε όχι…). Μετάφραση από τη γλώσσα της ποίησης στην απλή καθομιλουμένη των αισθημάτων. Η μουσική είναι θαυμάσιο εργαλείο για αυτήν την υπόθεση.
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε το 2005 να ιδρύσετε το Guitarte Ensemble και πώς έχει εξελιχθεί η δυναμική του μέσα στα χρόνια;
Ήταν βασικά η προσωπική σχέση με ανθρώπους, που στην ίδρυση τότε του συνόλου, ήταν βασικά μαθητές μου απόφοιτοι ή τελειόφοιτοι, ή είχαμε μια κάποια τέτοια σχέση (όπως με τη Μαρία Παπαμιχαήλ).
Με όλους και όλες όσοι ενεπλάκησαν σε αυτήν την περιπέτεια είχαμε μια στενή φιλική σχέση ως βάση συνύπαρξης. Με τον Χρήστο Φάκλαρη και τη Μαρία Παπαμιχαήλ είμαστε πάνω από είκοσι χρόνια πλέον συνεργάτες, ισότιμοι και ισοβαρείς.
Η καλλιτεχνική οπτική που με ώθησε τότε στην ίδρυση του Guitarte, η οποία παραμένει και σήμερα είναι η δυνατότητα που σου δίνει το σύνολο στην επικοινωνία και την… κοινωνικοποίηση (!) της δημιουργικότητας.
Πάντα χρειάζεται η παρέα… τα στοιχήματα που βάλαμε, να κάνουμε ένα κιθαριστικό σύνολο που δε θα παίζει ο καθένας «λίγη κιθάρα» και να αναπτύξουμε τις ιδέες μας σε σύμπραξη με άλλες τέχνες, τα κερδίζουμε ολοένα και περισσότερο. Τα καταφέρνουμε. Το πιστεύω! Το γεγονός ότι ανανεώνουμε συνεχώς τη στελέχωση με νέους μουσικούς μας δίνει μια ακόμα ένδειξη ότι βαδίζουμε…μπροστά.
Πώς αποφασίσατε με το Guitarte Ensemble να «ντύσετε» μουσικά ένα ιστορικό και φορτισμένο φιλμ όπως το Κοινωνική Σαπίλα;
Εδώ πρέπει κατ’ αρχάς να αναγνωρίσουμε την πατρότητα αυτής της ιδέας στην Κινηματογραφική Λέσχη Κορυδαλλού και ειδικά στον Κώστα Γασπαρινάτο. Να πούμε ότι βασικό ρόλο στη συγκεκριμένη επιλογή έπαιξε και η Ταινιοθήκη της Ελλαδος, η Πρόεδρος της Μαρία Κομνηνού, μιας και η αποκατάσταση αυτής της ταινίας ήταν επιλογή με σημαντικά ιστορικά-κινηματογραφικά κριτήρια.
Εμείς αποφασίσαμε τελικά να δουλέψουμε πάνω σε αυτήν την ταινία, διότι ως καλλιτέχνες αισθανόμαστε πάντα μέρος της κοινωνικής διεργασίας και ενεργοί πολίτες. Το φιλμ είναι φορτισμένο όπως λέτε, αλλά μπορεί άραγε κανείς να αποφορτίσει τη σκληρή πραγματικότητα στην κοινωνία, χωρίς να γίνεται αφελής η ρηχός; Νομίζω όχι… η ταινία πέρα από τη φόρτιση, έχει μια αφοπλιστική επαναστατική αθωότητα που συναρπάζει. Είναι μέρος μιας παράδοσης και μας κληροδοτεί ερωτήματα υπαρκτά, για να δώσουμε όμως σημερινές απαντήσεις. Αν μπορούμε…
Η ταινία αγγίζει ορισμένα πολύ σκληρά θέματα. Με ποιες ηχητικές ποιότητες ή ηχοχρώματα της κιθάρας επιλέξατε να υπογραμμίσετε αυτή την ωμή πραγματικότητα;
Θα έλεγα ότι μετά από πολύ σκέψη, αποφασίσαμε να μην υπογραμμισουμε, εκτός βέβαια από τη σκηνή της «πτώσης» του πρωταγωνιστή, όπου εκεί φτιάχτηκε μια πρωτότυπη μουσική από το μέλος μας Αντώνη Νταχλί που υπογραμμίζει κινηματογραφικά. Στο μεγαλύτερο μέρος της «επένδυσης», χρησιμοποιούμε «κλασικά» θέματα. Μπαχ, Χαίντελ, Μπρίτεν, Σαίνμπεργκ κ.ά. Περιέχουν αξίες οικουμενικές και πανανθρώπινες και αυτό πιστεύουμε δίνει χώρο για να αναπτυχθεί η θεματική της ταινίας.
Ποια ήταν η αντίδραση του κοινού όταν παρακολούθησε την προβολή της ταινίας με τη ζωντανή σας συνοδεία;
Στις μέχρι τώρα παρουσιάσεις είχαμε μια ενθουσιώδη υποδοχή. Ναι, μπορούμε να το πούμε! Πιστεύω ότι σίγουρα γοητεύει ο κιθαριστικός ήχος (δεν έχει ξανασυμβεί σε ανάλογα εγχειρήματα) κι αισθανόμαστε ότι δημιουργεί έκπληξη το γεγονός ότι παίζουμε συνεχώς… είναι μια συναυλία μέσα στη βωβή οθόνη.
Έχετε αναφέρει ότι «στη μουσική μπορεί και να μην υπάρχει Ιθάκη». Τι σημαίνει αυτή η διαδρομή για εσάς μετά από δεκαετίες πορείας;
Σημαίνει ότι σε όλα σχεδόν. αξία έχει το ταξιδι όπως συχνά λέγεται. Το χωρίς «Ιθάκη», σηματοδοτεί τη διάθεση για περιπέτεια χωρίς να σε περιορίζει κάποιος αναγκαστικός προορισμός. Να μη σε φοβίζει η αλλαγή πλεύσης, ακόμα και η ανάστροφη πορεία… η μουσική «σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι» ως αιτία και όχι ως προορισμός. Τώρα αν θέλεις…βάζεις κάποια στιγμή έναν τερματικό σταθμό από ανάγκη, από απόγνωση ή κορεσμό…
Η μουσική βιομηχανία πώς σας φαίνεται σήμερα στη χώρα μας;
Όπως η βιομηχανία συνολικά πέρασε στην ψηφιακή εποχή, έτσι και η μουσική παραγωγή… τώρα αν στη χώρα μας, πήρε τα κουσούρια της γενικότερης βιομηχανικής παραγωγής, δε θα έχουμε καλό δρόμο.
Υπανάπτυξη και μεταπραττική κατεύθυνση μυρίζει. Σίγουρα η ψηφιακή εποχή είναι «παγκοσμιοποιημένη» ολούθε. Αυτό προφανώς έχει τον κίνδυνο απώλειας της «ταυτότητας». Το βλέπουμε. Δυσκολεύει τη δημιουργία συλλογικού οράματος και ταυτοτικού καλλιτεχνικού προσδιορισμού. Αναλώσιμες καταστάσεις απίστευτα σύντομης ζωής κυριαρχούν.
Κολακεία του κοινού και παραγωγή νοσταλγίας ζητά κατά βάση η μουσική βιομηχανία. Αλλά υπάρχει κοινό που επιζητά κάτι διαφορετικό. Ένα κοινό που στατιστικά είναι μικρό αλλά…έτσι δεν ήταν πάντα; Τέλος, ό,τι και να κάνει η βιομηχανία η αξία του χειροποίητου δεν εκπίπτει ποτέ. Απλώς είναι ακριβότερο…
Το Guitarte Ensemble του Νίκου Χατζηελευθερίου σε συνεργασία με την Ταινιοθήκη της Ελλαδος ντύνει μουσικά,για δεύτερη χρονιά, την εμβληματική βωβή ταινία «Κοινωνική Σαπίλα» του Στέλιου Τατασόπουλου.
Φεστιβάλ Ρεματιάς
Πεζόδρομος Προφήτη Ηλία, Χαλάνδρι
Τηλ: 210-6838111
Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2026, Ώρα: 20:30
Ελεύθερη είσοδος
Διαβάστε όλα τα lifestyle νεα, για Celebrities και Media.
