Οι περισσότεροι άμαχοι – θύματα του πολέμου στο Αφγανιστάν (2001-2021) έχουν εγκαταλειφθεί «χωρίς δικαιοσύνη, αποζημιώσεις ή αναγνώριση» των δεινών τους, κατήγγειλε σήμερα ο ΟΗΕ σε έκθεσή του.
«Ο κόσμος μάς ξέχασε», δήλωσε ένα από τα θύματα σε ομάδα του AFP στην Καμπούλ.
Πριν σχεδόν 25 χρόνια οι ΗΠΑ επενέβησαν στο Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ακολούθησαν 20 χρόνια συγκρούσεων που σημαδεύτηκαν από ωμότητες εις βάρος του πληθυσμού της χώρας.
Περισσότεροι από 40.000 άμαχοι σκοτώθηκαν και 77.000 τραυματίστηκαν σε επιθέσεις των Ταλιμπάν, του Ισλαμικού Κράτους αλλά και στη διάρκεια επιχειρήσεων των αφγανικών ενόπλων δυνάμεων ή του διεθνούς συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ, διευκρίνισε η αποστολή του ΟΗΕ στο Αφγανιστάν (UNAMA) που καταγράφει τα θύματα μεταξύ των αμάχων από το 2009.
Ο λόφος Τάπα-ε – Σουχάντα στην Καμπούλ μαρτυρά μέρος της τραγωδίας. Οι τάφοι των ανθρώπων που σκοτώθηκαν, κυρίως από την κοινότητα των Χαζάρα που στο παρελθόν έχει γίνει τακτικά στόχος επιθέσεων των Ταλιμπάν ή του IΚ, καλύπτουν μία από τις πλαγιές του.
Η 21χρονη Σουχάιλα σκοτώθηκε στο πανεπιστήμιο της Καμπούλ, ο Μουχάμαντ Χάντι, 17 ετών, σε επίθεση εναντίον σχολείου στη διάρκεια των εξετάσεων για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο το 2020. Την ευθύνη για αυτή τη επίθεση ανέλαβε το ΙΚ.
Στην ίδια επίθεση τραυματίστηκε ο 25χρονος σήμερα Μοχαμάντ. Δεν ανέφερε το επώνυμό του διότι «ο φόβος υπάρχει ακόμα». Μετά την επίθεση δεν μπόρεσε να συνεχίσει τις σπουδές του. «Έχασα τη συγκέντρωσή μου. Δεν μπόρεσα να συνεχίσω τις σπουδές μου λόγω ψυχολογικών προβλημάτων».
Το 95% των σχεδόν 200 θυμάτων που μίλησαν στην UNAMA ανέφερε ότι αντιμετωπίζει ακόμη ψυχολογικά προβλήματα.
Στην επαρχία Λόγκαρ, ο Χαν Γιουσόυφι, 46 ετών, διηγήθηκε πως ο γιος του δέχθηκε πυρά και σκοτώθηκε από την αφγανική αστυνομία την ώρα που βρισκόταν μπροστά στο σπίτι τους και έπαιζε.
Ο ίδιος απευθύνθηκε στην αστυνομία, τον κυβερνήτη και τη διεύθυνση ασφάλειας για να διαμαρτυρηθεί. «Κανείς δεν μας άκουσε», είπε.
Τα περισσότερα θύματα που προσπάθησαν να δικαιωθούν «απέτυχαν», σύμφωνα με την UNAMΑ, η οποία υπενθύμισε ότι ένα σχέδιο δράσης για «την Ειρήνη, τη Συμφιλίωση και τη Δικαιοσύνη» που προώθησε η κυβέρνηση του Αφγανιστάν, πριν την ανατροπή της από τους Ταλιμπάν το 2021, «δεν εφαρμόστηκε ποτέ πλήρως».
Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ υπέγραψαν το 2020 συμφωνία με στελέχη των Ταλιμπάν, η οποία δεν περιελάβανε καμία αναφορά «στα δικαιώματα των θυμάτων ή τη δικαιοσύνη», πρόσθεσε η ίδια πηγή.
«Θα τροφοδοτήσει τη βία στο μέλλον»
Αφού κατέλαβαν την εξουσία στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν υιοθέτησαν νόμο περί αμνηστίας και δεν δήλωσαν ποτέ δημοσίως ότι προτίθενται να ασκήσουν διώξεις για τις παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου στη διάρκεια του πολέμου, σημείωσε η UNAMA.
«Οι προσπάθειες στη χώρα και διεθνώς προκειμένου να λογοδοτήσουν όσοι διέπραξαν αυτές τις ενέργειες είναι περιορισμένες», τόνισε.
Νωρίτερα φέτος απαγγέλθηκαν κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν εις βάρος ενός Αυστραλού, πρώην μέλους των ειδικών δυνάμεων του στρατού, αλλά η δίκη του φαίνεται ότι καθυστερεί.
Δικαστήριο της Ολλανδίας ζήτησε το 2022 από τη κυβέρνηση της χώρας να αποζημιώσει τους συγγενείς των θυμάτων ενός φονικού αεροπορικού βομβαρδισμού στο Αφγανιστάν το 2007, τον οποίο έκρινε παράνομο.
Στη Βρετανία συνεχίζεται ανεξάρτητη έρευνα, που ξεκίνησε το 2022, αναφορικά με τις καταγγελίες περί εξωδικαστικών εκτελέσεων.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει ξεκινήσει έρευνα για τις ωμότητες στο Αφγανιστάν, αλλά περιορίζεται στα εγκλήματα που διέπραξαν οι Ταλιμπάν και το ΙΚ. Ο εισαγγελέας δικαιολόγησε την απόφαση αυτή λόγω «της σοβαρότητας και της συνέχισης» των εγκλημάτων αυτών, αλλά και εξαιτίας «των περιορισμένων πόρων».
Στο Αφγανιστάν αν αγνοηθούν τα εγκλήματα πολέμου εις βάρος των αμάχων, αυτό «θα τροφοδοτήσει τη βία στο μέλλον», προειδοποίησε ο Ρέφικ Χότζιτς, σύμβουλος στο European Institute of Peace (EIP) τονίζοντας, όπως και ο ΟΗΕ, ότι υπάρχουν λύσεις για να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των θυμάτων.
Την ίδια ώρα κάποιοι Ταλιμπάν που μίλησαν στην UNAMA πρότειναν οι κοινότητες «να ξεχάσουν το παρελθόν», εκτιμώντας ότι «η εκδίκηση» θα δημιουργήσει νέα προβλήματα.
«Τα θύματα τέτοιων εγκλημάτων δεν μπορούν απλώς να τα ξεχάσουν και να γυρίσουν σελίδα. Η δικαιοσύνη δεν έχει καμία σχέση με την εκδίκηση», επέμεινε ο Χότσιτς.
Ο ίδιος εξήγησε ότι υπάρχουν διάφορες λύσεις, ανάλογα με την κουλτούρα και τις ικανότητες κάθε χώρας. Για το Αφγανιστάν, όπου οικογένειες αναζητούν ακόμη τους αγνοούμενούς τους, η UNAMA συνιστά στις αρχές των Ταλιμπάν τη δημιουργία «ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει να βρουν πληροφορίες και να μάθουν την αλήθεια».
Παράλληλα καλεί «τις ντε φάκτο αρχές», «σεβόμενες το διεθνές δίκαιο να εξετάσουν το παρελθόν των δημόσιων υπαλλήλων για να αποκλείσουν από τις δυνάμεις ασφαλείας όλους όσοι έχουν διαπράξει παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου», ένα ευαίσθητο θέμα, καθώς οι Ταλιμπάν κατηγορούνται για επιθέσεις στις οποίες σκοτώθηκαν άμαχοι από το 2001 ως το 2021.
Ο ΟΗΕ κάλεσε επίσης «όλα τα κράτη που είχαν στρατιωτικές δυνάμεις στο Αφγανιστάν να διερευνήσουν ανεξάρτητα ενδεχόμενες παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου».
Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν δήλωσε στην UNAMA ότι από το 2021 έχει διανείμει το αντίστοιχο των 600 εκατ. ευρώ σε χήρες, ορφανά και ανάπηρους. Ο ΟΗΕ ζητεί να καταβάλουν επιπλέον προσπάθειες διότι πολλά θύματα δεν διαθέτουν αρκετά χρήματα για ιατρική περίθαλψη και έχουν χάσει τη δουλειά τους. Για αυτά οι συνέπειες των εγκλημάτων δεν βρίσκονται στο παρελθόν αλλά στο παρόν.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
