Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στον λόγο του, τόνισε ότι η Ακαδημία Αθηνών αποτελεί έναν «ισχυρό κόμβο μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος», τονίζοντας τη συμβολική της σύνδεση με την Ακαδημία του Πλάτωνα. Όπως ανέφερε, η Ακαδημία έχει την αποστολή να μεταφέρει αυτή την κληρονομιά στη σύγχρονη πνευματική ζωή και να προσφέρει στους νέους περισσότερες δυνατότητες, μέσω της παιδείας και της γνώσης, που χτίζουν ήθος και αυτοπεποίθηση και εξασφαλίζουν το μέλλον της κοινωνίας.
Υπενθυμίζοντας τις κατευθυντήριες γραμμές που έθεσε ο Δημήτριος Αιγινίτης στην πανηγυρική ομιλία του το 1926 για τη διάδοση της γλώσσας, της επιστήμης και των ανθρώπινων επιτευγμάτων, ο κ. Τασούλας τόνισε ότι η Ακαδημία έχει εξελιχθεί σε θεσμό που επιβεβαιώνει καθημερινά πως η γνώση χρειάζεται κοινό και ακροατήριο. Υπογράμμισε τη συνεισφορά της στους τομείς της έρευνας, των καινοτόμων δράσεων, των συμποσίων, των βραβείων και των υποτροφιών για νέους επιστήμονες, ερευνητές και δημιουργούς. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο μνημόνιο συνεργασίας με τη Βουλή των Ελλήνων, που ενισχύει την εξωστρέφεια της Ακαδημίας και προάγει τους θεσμούς μέσω συνεργασίας.
Ο κ. Τασούλας τόνισε ότι οι πρόσφατες αλλαγές στο καταστατικό του Ιδρύματος προετοιμάζουν την Ακαδημία για μια νέα εποχή, μεγαλύτερης εξωστρέφειας και επικοινωνίας με την κοινωνία, διατηρώντας τον ρόλο της ως γέφυρα ανάμεσα στην επιστήμη και την κοινωνία. Συνδέοντας την επέτειο με τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη, σημείωσε ότι η Ακαδημία, όπως και οι μεγάλοι ποιητές, διαφυλάσσει τη γλώσσα, προστατεύει την επιστήμη και διασφαλίζει την πνευματική συνέχεια της Ελλάδας.
Ζαχαράκη: Η Ακαδημία προσφέρει στους ανθρώπους πρότυπα και έμπνευση
Η Υπουργός Παιδείας, κ. Ζαχαράκη, υπογράμμισε ότι η Ακαδημία προσφέρει στους ανθρώπους πρότυπα, έμπνευση και γνώση, ενώ υπηρετεί την εξωστρέφεια και διεθνοποίηση. Τόνισε τον κρίσιμο ρόλο της στην σύνδεση επιστήμης, πολιτισμού και κοινωνίας, παράγοντας σημαντικό ερευνητικό έργο που συμβάλλει στην αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αναφέρθηκε επίσης στους βραβευθέντες της Ακαδημίας, τονίζοντας ότι υπηρετούν τη ζωντανή σχέση γνώσης, πολιτισμού και κοινωνίας. Η Υπουργός κατέληξε επισημαίνοντας ότι ο διάλογος, που αποτελεί κληρονομιά της Ακαδημίας, παραμένει σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ, καθώς αφορά τον τρόπο συνύπαρξης της κοινωνίας.
Στην κεντρική ομιλία της εκδήλωσης, ο Πρόεδρος της Ακαδημίας, κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος, παρουσίασε το θέμα «Εκατό χρόνια Ακαδημίας: Από την ιστορία στο μέλλον. Ιστορική συνέχεια και κέντρο αξιών, σε διάλογο με την κοινωνία». Αρχικά αναφέρθηκε στην ιστορία της Ακαδημίας, από την ίδρυσή της με πρωτοβουλία του Ελευθερίου Βενιζέλου έως σήμερα, τονίζοντας ότι η Ακαδημία διατήρησε αδιάσπαστη θεσμική συνέχεια παρά τους πολέμους και τις κοινωνικές ανακατατάξεις. Ανέδειξε επίσης ότι η αξία της δεν περιορίζεται στην παραγωγή γνώσης, αλλά επεκτείνεται στη διαφύλαξη της ποιότητας του δημόσιου λόγου και την υπεράσπιση πνευματικών κριτηρίων.
Ο κ. Διαμαντούρος παρουσίασε τους πέντε πυλώνες δράσης της Ακαδημίας για τη νέα εκατονταετία:
-
Λογοδοσία, εμπιστοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα, με έμφαση στο κράτος δικαίου.
-
Παιδεία, ως μακροπρόθεσμη επένδυση, με στόχο την κριτική σκέψη και την ανάκτηση αξιών από τις νέες γενιές.
-
Δημογραφικό, με ορθή ενσωμάτωση μεταναστευτικού δυναμικού και επίδραση σε οικονομία, αγορά εργασίας και κοινωνική συνοχή.
-
Κλιματική κρίση, συνδεδεμένη με την ποιότητα ζωής και την ευημερία των ανθρώπων.
-
Τεχνητή Νοημοσύνη, ως διαπεραστικός παράγοντας προόδου που θέτει ηθικά και θεσμικά διλήμματα.
Στη συνέχεια, ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας, κ. Αντώνιος Ρεγκάκος, στην ομιλία του με θέμα «Το τελευταίο καταφύγιο της επιστήμης και ο πλέον ανεξάρτητος θεσμός του κράτους», αναφέρθηκε στην ιστορία της φιλοσοφίας της επιστήμης και στην έννοια του δημόσιου χαρακτήρα της γνώσης. Τόνισε την ανεξαρτησία της Ακαδημίας ως θεσμού και τη σύνδεσή της με τις ανάγκες της κοινωνίας, ενώ αναφέρθηκε σε πνευματικά πρότυπα από τον Πλάτωνα έως τον Αλεξάντερ φον Χούμπολτ, που διαμόρφωσαν τον σημερινό χαρακτήρα του Ακαδημαϊκού θεσμού.
Η τελετή ολοκληρώθηκε με την απονομή του Αριστείου των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών 2026 στον συνθέτη κ. Σταύρο Ξαρχάκο. Στη συνέχεια θα απονεμηθεί το Βραβείο Εθνικής Παλιγγενεσίας 2026, από το Ίδρυμα Κώστα & Ελένης Ουράνη, εξ ημισείας στον Ομότιμο Καθηγητή κ. Βάλτερ Πούχνερ και στον ιστορικό κ. Δημήτρη Μπαχάρα.
