Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 2026 σηματοδότησε την ολοκλήρωση της Κυπριακής Προεδρίας, παραδίδοντας τη σκυτάλη στην Ιρλανδία.
Το απόσταγμα αυτής της συνάντησης των ηγετών εξέφρασαν σε κοινή συνέντευξη Τύπου, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες
Η Σύνοδος Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατέληξε σε έναν συνολικό απολογισμό που συνέδεσε την υποστήριξη προς την Ουκρανία, τον νέο προϋπολογισμό της Ένωσης, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών προκλήσεων, με την κυπριακή προεδρία να ολοκληρώνει το εξάμηνό της έχοντας αφήσει ένα συγκροτημένο πλαίσιο για τις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη για έγκαιρη συμφωνία στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ώστε η νομοθετική προετοιμασία να ολοκληρωθεί εγκαίρως και η χρηματοδότηση να φτάσει χωρίς διακοπή στους δικαιούχους από τον Ιανουάριο του 2028.
Ο Αντόνιο Κόστα τόνισε πως η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί γρήγορα και με συνοχή, τόσο για να κλειδώσει τον νέο προϋπολογισμό όσο και για να προωθήσει την ατζέντα της ενιαίας αγοράς, της ανταγωνιστικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη συνεχή και αταλάντευτη ευρωπαϊκή στήριξη, την ανάγκη ενίσχυσης των εγγυήσεων ασφαλείας και την επιτάχυνση της ροής χρηματοδοτικής και στρατιωτικής βοήθειας. Παράλληλα, επισήμανε ότι η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στη διεύρυνση, με θετική αναφορά στην έναρξη των σχετικών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, καθώς και στη συνέχιση της πορείας των Δυτικών Βαλκανίων.
Στο μέτωπο της Ρωσίας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε με σφοδρότητα τη συνέχιση της επιθετικότητας και ζήτησε άμεση και άνευ όρων εκεχειρία, ενώ κάλεσε σε ταχεία υιοθέτηση του 21ου πακέτου κυρώσεων. Η ευρωπαϊκή γραμμή παραμένει ότι η πίεση προς τη Μόσχα πρέπει να ενταθεί, με παράλληλη στήριξη της ουκρανικής άμυνας, της ανθεκτικότητας των υποδομών και της πορείας της χώρας προς την ευρωπαϊκή ένταξη. Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΕ διαμηνύει ότι οποιαδήποτε μελλοντική ειρηνευτική διευθέτηση δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την Ουκρανία και δεν μπορεί να ανταμείβει τον επιτιθέμενο.
Η πρωτοβουλία Κόστα για έναν διπλωματικό δίαυλο με το Κρεμλίνο παρουσιάστηκε όχι ως επιστροφή σε «κανονικότητα», αλλά ως τρόπος να μεταφερθούν απευθείας τα μηνύματα της ΕΕ στη ρωσική πλευρά, χωρίς να υποκαθίσταται ο ρόλος της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι η πορεία προς μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς το Κίεβο, ενώ ταυτόχρονα ζήτησε άμεση και άνευ όρων εκεχειρία και ενίσχυση της πίεσης προς τη Μόσχα μέσω κυρώσεων και στενότερου συντονισμού με εταίρους.
Αρκετοί ηγέτες, ανάμεσά τους και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημείωσαν ότι ο Αντόνιο Κόστα είναι ο θεσμικός εκπρόσωπος της ΕΕ, δηλαδή ο συνομιλητής που έχει την πολιτική εντολή να μεταφέρει ενιαία τη θέση των 27, και όχι να λειτουργεί ως αυτόνομος διαπραγματευτής με το Κρεμλίνο. Η ουσία της τοποθέτησης, όπως αποτυπώνεται και στα συμπεράσματα, είναι ότι ο διάλογος με τη Μόσχα έχει νόημα μόνον ως κανάλι μεταφοράς των ευρωπαϊκών μηνυμάτων και όχι ως παράκαμψη της Ουκρανίας, αφού η ειρήνη «δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την Ουκρανία».
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε επίσης στην εμπορική στρατηγική και στις σχέσεις με την Κίνα, με το έλλειμμα να παρουσιάζεται ως ένδειξη βαθύτερων ανισορροπιών που η Ένωση δεν θεωρεί βιώσιμες. Η ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι το de-risking και όχι το decoupling, δηλαδή η μείωση των εξαρτήσεων χωρίς πλήρη αποσύνδεση, ενώ η Επιτροπή θα προωθήσει νέα εργαλεία διαφοροποίησης και πιο ενεργή χρήση των υφιστάμενων μηχανισμών εμπορικής άμυνας. Στόχος είναι η προστασία της ευρωπαϊκής αγοράς και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε ένα ασταθές γεωοικονομικό περιβάλλον.
Αναφορικά με τη Μέση Ανατολή, το Συμβούλιο χαιρέτισε τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν ως ευκαιρία για περιφερειακή σταθερότητα και για την αποκατάσταση της ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη διατήρησης εναλλακτικών διαδρομών και ενεργειακής διαφοροποίησης. Για τον Λίβανο, η ΕΕ εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στις προσπάθειες της κυβέρνησης να ενισχύσει τους θεσμούς της χώρας και να επιτύχει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ζητώντας ταυτόχρονα από το Ισραήλ να σεβαστεί την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου. Στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, η ευρωπαϊκή στάση παρέμεινε αυστηρή απέναντι στην ανθρωπιστική κρίση, με έμφαση στην ανεμπόδιστη πρόσβαση της βοήθειας, στην προστασία των αμάχων και στη συνέχιση της προσπάθειας για λύση δύο κρατών.
Η Κυπριακή Προεδρία ολοκλήρωσε το εξάμηνό της με χειροπιαστό απολογισμό, έχοντας συμβάλει στην προώθηση κρίσιμων φακέλων όπως η διεύρυνση, η μετανάστευση, η αναθεώρηση δικαιωμάτων των αεροπορικών επιβατών και η ευρωπαϊκή άμυνα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνώρισε ότι η νέα φάση απαιτεί ταχύτητα, ενότητα και πολιτική συνέπεια, τόσο για τον προϋπολογισμό όσο και για την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και τη γεωπολιτική αξιοπιστία της Ένωσης. Μάλιστα, ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος χαρακτήρισε «εξαιρετική» την Κυπριακή προεδρία, ανέφερε ότι «γενομένης της διεύρυνσης, η Κύπρος θα αναλάβει και πάλι μια περιοδική Προεδρία στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ μετά από 17 χρόνια».
