Σε μια μυστική τοποθεσία, στο σκοτάδι της νύχτας, μασκοφόροι ειδικοί της υπηρεσίας στρατιωτικών πληροφοριών GUR της Ουκρανίας συναρμολογούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη μήκους περίπου 4,5 μέτρων. Πρόκειται για τα drones – καμικάζι Liutyi, ικανά να μεταφέρουν εκρηκτικά ωφέλιμα φορτία έως και 75 κιλά και με εμβέλεια σχεδόν 2.000 χλμ. Αργότερα το ίδιο βράδυ, θα εκτοξευθούν προς στόχους εντός της Ρωσίας.
«Είναι πλέον το πιο σημαντικό μας χαρτί σε αυτόν τον πόλεμο», λέει ο Ουκρανός διοικητής με το διακριτικό Vector, καθώς χτυπάει ελαφρά το φτερό ενός από τα drones. Ηγείται μιας μονάδας που ειδικεύεται στις λεγόμενες «βαθιές επιθέσεις» — επιθέσεις που διεξάγονται πολύ πίσω από τις ρωσικές γραμμές.
Οι επιθέσεις που ξεκίνησαν στις αρχές του 2024 με μόνο μερικές δεκάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη ανά μήνα έχει εξελιχθεί σε μια επιχείρηση μεγάλης κλίμακας. Οι ουκρανικές δυνάμεις εκτοξεύουν πλέον κατά μέσο όρο 200 έως 300 μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων σε ρωσικό έδαφος κάθε βράδυ.
Την Πέμπτη (18/6), η Ουκρανία εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεσή της βαθιά μέσα στη Ρωσία, στοχεύοντας ένα διυλιστήριο πετρελαίου κοντά στη Μόσχα. Οι εκρήξεις έστειλαν σύννεφα μαύρου καπνού να υψώνονται πάνω από τα προάστια της ρωσικής πρωτεύουσας και διέκοψαν πτήσεις σε τέσσερα αεροδρόμια για ώρες. Ρώσοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι κατέρριψαν εκατοντάδες drones στον ουρανό πάνω από τη Μόσχα και άλλες πόλεις.
Η δημοσιογραφική αποστολή
Μια ομάδα δημοσιογράφων από το Παγκόσμιο Δίκτυο Άξελ Σπρίνγκερ – στο οποίο συμμετέχει και το POLITICO – έλαβε άδεια να παρακολουθήσει μια νύχτα των προετοιμασιών της αποστολής, λαμβάνοντας όμως όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια της μονάδας: απαγόρευση κινητών τηλεφώνων, απαγόρευση βιντεοσκόπησης των προσώπων του προσωπικού των μυστικών υπηρεσιών, ενώ οι φωνές τους στα βίντεο έπρεπε να αλλοιώνονται.
Οι αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών εξήγησαν ότι οι επιθέσεις βασίζονται σε έναν δύσκολο στην αντιμετώπιση συνδυασμό drones-καμικάζι γεμάτα με εκρηκτικά μεγάλης εμβέλειας, drones-δολώματα σχεδιασμένα να προκαλούν σύγχυση στις αεράμυνες και drones τύπου πυραύλων. Οι κύριοι στόχοι τους είναι στρατιωτικές εγκαταστάσεις και εγκαταστάσεις πετρελαίου, οι οποίες είναι κρίσιμες τόσο για τη διεξαγωγή όσο και για τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας.
«Στην αρχή, οι Ρώσοι πίστευαν ότι διεξήγαγαν μια ειδική στρατιωτική επιχείρηση. Τώρα καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για πόλεμο», δήλωσε ο διοικητής Vector και έστειλε το μήνυμά του προς τη Ρωσία: «Αυτός ο πόλεμος έχει φτάσει τώρα και στα σπίτια σας». Ελπίζουμε ότι αυτό το μήνυμα θα βοηθήσει τη Ρωσία να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο, λ.εει.
Ο Ζελένσκι ευελπιστεί ότι οι εκστρατείες με μη επανδρωμένα αεροσκάφη θα μετατοπίσουν την τροπή του πολέμου υπέρ της Ουκρανίας. Πρόσφατα δημοσίευσε μια ανοιχτή επιστολή προς τον Πούτιν, προτρέποντάς τον να συμμετάσχει σε άμεσες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Αναφέρθηκε επανειλημμένα στις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης μιας επίθεσης στην Αγία Πετρούπολη στις 3 Ιουνίου που έφερε σε δύσκολη θέση τον Ρώσο ηγέτη, αφού εκείνη την ημέρα είχε συγκαλέσει εκεί μια οικονομική σύνοδο κορυφής, η οποία διεξήχθη κάτω από σύννεφα μαύρου καπνού.
Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας της Ουκρανίας έχει ήδη μετρήσιμες οικονομικές συνέπειες εντός της Ρωσίας. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Αγίας Πετρούπολης, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Αλεξάντερ Νόβακ αναγνώρισε δημόσια για πρώτη φορά ότι η ρωσική παραγωγή πετρελαίου έχει μειωθεί από την αρχή του έτους. Απέδωσε την επιβράδυνση σε απρογραμμάτιστες εργασίες συντήρησης στα διυλιστήρια – ένας γραφειοκρατικός ευφημισμός για εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές από τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ουκρανίας. Αρκετά μεγάλα διυλιστήρια στην κεντρική Ρωσία αναγκάστηκαν να μειώσουν την παραγωγή ή να αναστείλουν εντελώς τις δραστηριότητές τους μετά από επίθεση.
Το ισχυρό σημείο μετατρέπεται σε μειονέκτημα
Ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής του Αμερικανικού Στρατού στην Ευρώπη, υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη δύναμη της Ρωσίας ανά τους αιώνες είναι τώρα το μειονέκτημά της: η απεραντοσύνη της.
«Τώρα, λόγω των όσων έχει καταφέρει η Ουκρανία όσον αφορά τα χτυπήματα ακριβείας μεγάλης εμβέλειας, αυτό που κάποτε ήταν η δύναμη της Ρωσίας είναι πλέον ένα σημαντικό τρωτό σημείο», λέει σε μια συνέντευξη. «Δεν μπορούν να προστατεύσουν τα πάντα. Κάθε διυλιστήριο, κάθε ναυπηγείο, κάθε εργοστάσιο είναι πλέον στοχοποιήσιμο, ακόμη και στη Σιβηρία».
Βεβαίως, η οικονομία της Ρωσίας απέχει πολύ από την κατάρρευση. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε διυλιστήρια δεν παράγουν πλέον μόνο δραματικές εικόνες από πανύψηλες μπάλες φωτιάς και μαύρο καπνό. Αρχίζουν να δημιουργούν απτές διαταραχές σε τμήματα του ρωσικού ενεργειακού τομέα.
Τα δεδομένα του κλάδου και οι αξιολογήσεις της αγοράς υποδηλώνουν ότι τα επανειλημμένα πλήγματα έχουν περιοδικά θέσει στο περιθώριο ένα σημαντικό μερίδιο της υποδομής εξαγωγής πετρελαϊκών προϊόντων της Ρωσίας φέτος, αναγκάζοντας τους φορείς εκμετάλλευσης να προσαρμόσουν τα χρονοδιαγράμματα παραγωγής και να ανακατευθύνουν τις προμήθειες. Οι επιπτώσεις είναι ολοένα και πιο ορατές πέρα από τις ίδιες τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
«Γνωρίζουμε από την ιστορία ότι ο πόλεμος είναι μια δοκιμασία θέλησης, αλλά είναι επίσης μια δοκιμασία και για την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι Ουκρανοί χτυπούν συστηματικά την ρωσική εφοδιαστική αλυσίδα», λέει ο Χότζες.
Ωστόσο, η Ρωσία έχει επωφεληθεί πρόσφατα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ο πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν έχει ωθήσει τις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου υψηλότερα, παρέχοντας στη Μόσχα μια απροσδόκητη οικονομική ώθηση. Τα αυξημένα κρατικά έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο – τα οποία αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού προϋπολογισμού – έχουν βοηθήσει στην αντιστάθμιση τουλάχιστον ενός μέρους της οικονομικής πίεσης που προκαλείται από τις κυρώσεις και τις ουκρανικές επιθέσεις.
Είναι λίγο πριν τα μεσάνυχτα μέσα στην αποθήκη όταν τεχνικοί της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ουκρανίας στερεώνουν τα τελευταία μπουλόνια στα drones μεγάλης εμβέλειας.
Το κόστος κάθε drone εκτιμάται σε περίπου 230.000 δολάρια, αν και η τιμή ποικίλλει ανάλογα με τη διαμόρφωση.
Η Ρωσία δυσκολεύεται να σταματήσει τις επιθέσεις επειδή η Ουκρανία διαφοροποιεί συνεχώς τις επιχειρησιακές της μεθόδους. Κάθε νύχτα, υπό την κάλυψη του σκότους, πολλές μικρές ομάδες διασκορπίζονται σε όλη τη χώρα για να εκτοξεύσουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη από διαφορετικές τοποθεσίες.
«Αν οι Ρώσοι καταστρέψουν ορισμένα σημεία εκτόξευσης ή μερικά μεμονωμένα drones, θα έχουμε ακόμα 10 ή 20 άλλα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για εμάς», λέει ο Vector.
Η προσέγγιση μοιάζει με μια μορφή ανταρτοπόλεμου που ταιριάζει στην ευρύτερη στρατηγική της Ουκρανίας για ασύμμετρη σύγκρουση και είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί.
Σύνθετες επιθέσεις
Λίγα μέτρα μακριά από τα μεγαλύτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη βρίσκονται μικρότερα drones-δολώματα που δεν φέρουν εκρηκτικά. Κατά τη διάρκεια αποστολών επίθεσης, συχνά εκτοξεύονται πρώτα για να καταλάβουν και να μπερδέψουν την ρωσική αεράμυνα.
Τεχνικοί από το GUR προετοιμάζουν αρκετά από αυτά για εκτόξευση παράλληλα με τα μεγαλύτερα αεροσκάφη. Αποκαλούν το μοντέλο με κινητήρα τζετ «Peklo» — που στα ουκρανικά σημαίνει «Κόλαση».
«Είναι εξαιρετικά ακριβές και εξαιρετικά γρήγορο… Χάρη σε ένα ειδικό σύστημα πλοήγησης και μια ειδικά σχεδιασμένη κεραία, μπορεί να χτυπήσει ακόμη και πολύ μικρούς στόχους με υψηλή ακρίβεια», εξηγεί ένας Ουκρανός τεχνικός που ακούει στο διακριτικό Logist.
Ο Μάρκους Ράισνερ, Αυστριακός συνταγματάρχης και στρατιωτικός αναλυτής, πιστεύει ότι η αεράμυνα της Ρωσίας κατακλύζεται όλο και περισσότερο από την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των κυμάτων επίθεσης. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που καθοδηγούνται από τεχνητή νοημοσύνη είναι επίσης ανθεκτικά στις ηλεκτρονικές παρεμβολές, σημειώνει, εξουδετερώνοντας αυτό που μέχρι στιγμής ήταν μία από τις πιο αποτελεσματικές αμυντικές δυνατότητες της Ρωσίας.
Το πόσο βασισμένες σε δεδομένα είναι οι επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Ουκρανία είναι εμφανές και σε ένα διπλανό δωμάτιο της εγκατάστασης.
Εκεί, πιλότοι των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών σχεδιάζουν τις διαδρομές για τα drones που έχουν προγραμματιστεί να χτυπήσουν στόχους εντός της Ρωσίας αργότερα εκείνο το βράδυ. Στις οθόνες τους εμφανίζονται συνεχείς ροές πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο: καιρικές συνθήκες, ρωσικές θέσεις και δεδομένα πτήσης.
«Κάθε μέρα και κάθε ώρα, γνωρίζουμε πώς μετακινούν τα συστήματα αεράμυνας και τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου. Κάθε βράδυ χρησιμοποιούμε διαφορετικές διαδρομές πτήσης. Δεν τις επαναλαμβάνουμε ποτέ», λέει ο Vector.
Στην καρδιά της επιχείρησης βρίσκεται μια πλατφόρμα λογισμικού με υποβοήθηση τεχνητής νοημοσύνης που ονομάζεται Prisma, η οποία ενσωματώνει δεδομένα πεδίου μάχης σε μια συνεχώς ενημερωμένη επιχειρησιακή εικόνα. Η εμπειρία και τα δεδομένα που συλλέγονται κατά τη διάρκεια αμέτρητων αποστολών έχουν γίνει ένα από τα πιο πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία της Ουκρανίας, λέει ο διοικητής.
Πηγή: Politico
