Μια εξαιρετικά κρίσιμη θεσμική και νομική διαμάχη βρίσκεται σε εξέλιξη στους κόλπους του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, φέρνοντας στο προσκήνιο βαθιές διπλωματικές διαφωνίες για τη βιωσιμότητα και τη λειτουργία των μηχανισμών της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Διεθνής Υπολειμματικός Μηχανισμός για τα Ποινικά Δικαστήρια – το ειδικό επικουρικό όργανο που έχει αναλάβει τις υποθέσεις και τα αρχεία των παλαιότερων διεθνών δικαστηρίων για τη Ρουάντα και την πρώην Γιουγκοσλαβία. Η Ελλάδα συντάχθηκε με ακόμη οκτώ κράτη, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τη θέση της Ρωσικής Ομοσπονδίας ότι ο εν λόγω Μηχανισμός έχει παύσει αυτομάτως να υφίσταται από την 1η Ιουλίου 2026.
Η αντιπαράθεση αποτυπώθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο μέσω κοινής επιστολής που απεστάλη στις 28 Ιουλίου προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καθώς και προς τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι του Μπαχρέιν, της Κολομβίας, της Δανίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Λετονίας, του Παναμά, του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής τοποθετήθηκαν από κοινού απέναντι στους ισχυρισμούς που διατύπωσε η Μόσχα σε επιστολές της στις 2 και 21 Ιουλίου. Το κοινό έγγραφο των εννέα κρατών, το οποίο κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο του Συμβουλίου Ασφαλείας με τον κωδικό S/2026/629, χαρακτηρίζει τη νομική ανάλυση και τα συμπεράσματα της Ρωσικής Ομοσπονδίας θεμελιωδώς εσφαλμένα.
Ο πυρήνας της διαφωνίας εστιάζει στην ερμηνεία της παραγράφου 17 του ψηφίσματος 1966 του 2010, της ιδρυτικής δηλαδή πράξης του Μηχανισμού. Η πλευρά των εννέα χωρών υπογραμμίζει ότι η σχετική διάταξη προβλέπει με απόλυτη σαφήνεια πως ο Μηχανισμός συνεχίζει τη λειτουργία του για διαδοχικές διετείς περιόδους μετά από κάθε επανεξέταση του έργου του, εκτός εάν υπάρξει ρητή, διαφορετική απόφαση από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Ενώ η Ρωσία υποστηρίζει ότι η απουσία ενός νέου ψηφίσματος παράτασης οδηγεί αυτόματα στη λήξη του οργανισμού, τα εννέα κράτη αντιτείνουν ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας πραγματοποίησε την επανεξέταση του έργου του. Η μη επίτευξη συναίνεσης για την έκδοση νέου ψηφίσματος δεν ακυρώνει το γεγονός της πραγματοποίησης της αξιολόγησης, ούτε υποκαθιστά την απαίτηση για λήψη θετικής απόφασης τερματισμού, η οποία ουδέποτε ελήφθη.
Τη θέση αυτή, ότι η παύση του Μηχανισμού προϋποθέτει ρητή απόφαση και δεν συντελείται αυτόματα, συνυπογράφει πλήρως και η Γραμματεία του ΟΗΕ. Στις 1η Ιουλίου 2026, ο Γενικός Γραμματέας ενημέρωσε επισήμως το Συμβούλιο Ασφαλείας για τον επαναδιορισμό των δικαστών του Μηχανισμού, καθώς και για την ανανέωση της θητείας της δικαστή Graciela Gatti Santana στη θέση της Προέδρου, διασφαλίζοντας τη θεσμική συνέχεια του οργάνου.
Ο Μηχανισμός δεν πρέπει να συγχέεται με το ανεξάρτητο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης. Ιδρύθηκε το 2010 ως επικουρικό όργανο του Συμβουλίου Ασφαλείας για να διεκπεραιώσει τις εναπομείνασες υποχρεώσεις των ειδικών δικαστηρίων για τη Ρουάντα και την πρώην Γιουγκοσλαβία, όταν εκείνα ολοκλήρωσαν την κύρια φάση της λειτουργίας τους. Στις αρμοδιότητές του εμπίπτουν η εκδίκαση εναπομεινασών υποθέσεων, η εποπτεία της εκτέλεσης ποινών, η προστασία μαρτύρων και, κυρίως, η διαχείριση και διατήρηση του ογκώδους και ιστορικού αρχείου των δύο αυτών διεθνών δικαστηρίων.
Η ελληνική πλευρά, η οποία είχε τοποθετηθεί αναλόγως και κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 12 Ιουνίου 2026, αναδεικνύει μια στάση αρχής που υπερβαίνει την απλή διατήρηση ενός γραφειοκρατικού σχηματισμού. Το πραγματικό διακύβευμα αφορά την αξιοπιστία των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, τη διαφύλαξη της νομικής παρακαταθήκης της διεθνούς δικαιοσύνης και την αποτροπή δημιουργίας επικίνδυνων θεσμικών κενών.
Αναγνωρίζοντας ότι ο Μηχανισμός εισέρχεται σε φάση ουσιαστικής συρρίκνωσης, οι υπογράφουσες χώρες δηλώνουν έτοιμες να συμμετάσχουν σε διαβουλεύσεις εντός του έτους για την επίτευξη σημαντικής εξοικονόμησης πόρων. Στο τραπέζι τίθενται προτάσεις για το κλείσιμο των δύο μεγάλων εγκαταστάσεων του Μηχανισμού, τη σταδιακή μεταφορά των αρχείων, καθώς και τη μεταβίβαση ή ολοκλήρωση επιμέρους λειτουργιών. Η θέση της Ελλάδας και των συμμάχων της συμπυκνώνεται στο ότι ο Μηχανισμός οφείλει να μεταρρυθμιστεί και να περιοριστεί δραστικά, χωρίς όμως να καταργηθεί αυθαίρετα ή να τεθεί σε κίνδυνο η σπουδαία κληρονομιά που αφήνει στη διεθνή ευνομία. Προσθέστε το dikastiko.gr ως
προτεινόμενη πηγή στην Google
Ακολουθήστε το dikastiko.gr στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Διαβάστε όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο στο dikastiko.gr
,© 2018 – 2026 Anticorr- Τα μάτια της Δικαιοσύνης
