Ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να εμφανιστεί ως ηγετική φυσιογνωμία που θα συσπειρώσει τον χώρο της κεντροαριστεράς, ο οποίος αυτή τη στιγμή δείχνει κατακερματισμένος. Μετά την παραίτησή του από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, έχει επενδύσει σε μια διαδικασία «rebranding», κάνοντας στροφή σε πιο μετριοπαθείς θέσεις, αποβάλλοντας τα άλλοτε ριζοσπαστικά του στοιχεία. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, πέρα από κάποιες σχετικά αόριστες αναφορές, δεν έχει δώσει σαφές πολιτικό στίγμα – κάτι άλλωστε δύσκολο, από τη στιγμή που δεν έχει προχωρήσει ακόμη στην ίδρυση νέου πολιτικού φορέα.
Οι πρώτες «μπηχτές»
Σε πρώτη φάση, ο Ανδρουλάκης διαμήνυε ότι η υπόθεση ίδρυσης νέου πολιτικού σχήματος από τον Τσίπρα αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ και απέφευγε να σχολιάσει. Άλλαξε όμως τακτική, όταν την Τρίτη (2/9) δήλωσε το εξής:
«Αν το μέλλον μας είναι η επόμενη κυβέρνηση να είναι ένα σύστημα εξουσίας όπως το μάθαμε τα τελευταία 10 χρόνια με την κουλτούρα που λειτούργησε το σύστημα εξουσίας του κ. Τσίπρα ή του κ. Μητσοτάκη, τότε ζήτω που καήκαμε».
Προφανώς, η αλλαγή τακτικής δείχνει πως ο Ανδρουλάκης έχει λόγους να ανησυχεί για τις κινήσεις του Τσίπρα. Από την άλλη, , απέφυγε να τον αναφέρει ονομαστικά. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να ρίξει τη «μπηχτή» του, κατηγορώντας τον για τυχοδιωκτισμό, όπως εξάλλου και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Κανένα περιθώριο αποτυχίας για Ανδρουλάκη
Το ΠΑΣΟΚ έχει, με τα σημερινά δεδομένα, ένα συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι του Τσίπρα: διαθέτει κομματικές δομές και ερείσματα στην τοπική αυτοδιοίκηση, τόσο σε Δήμους όσο και σε Περιφέρειες (Θεσσαλίας και Κρήτης). Ο Τσίπρας, αντίθετα, δεν έχει ακόμη τέτοιες δομές και βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία αναζήτησης στελεχών, με ορισμένα ονόματα που έχουν διαρρεύσει να παρουσιάζουν ένα ενδιαφέρον. Υπερτερεί όμως έναντι του Κρητικού πολιτικού σε ρητορικό επίπεδο.
Από εκεί και πέρα, με τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά να δείχνουν αδύναμοι στο σημερινό πολιτικό τοπίο, το ΠΑΣΟΚ έχει την ευχέρεια να είναι ίσως το μόνο κόμμα της αντιπολίτευσης που μπορεί να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο και σαφές πολιτικό πρόγραμμα. Το έχει ήδη κάνει με το ζήτημα της στέγης και πλέον φαίνεται να προβάλλει περισσότερο το και την , όπως φάνηκε και από την εκδήλωση στο Ζάππειο. Παράλληλα, παρά την κριτική που δέχεται η Χαριλάου Τρικούπη για τις κινήσεις της – – δύσκολα μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι οι θέσεις που προβάλλονται έχουν τύχει σοβαρής επεξεργασίας.
Ζήτημα ηγεσίας δεν τίθεται στο ΠΑΣΟΚ αυτήν την περίοδο, παρά τη στασιμότητα στις δημοσκοπήσεις. Ωστόσο, θεωρείται βέβαιο ότι ο Ανδρουλάκης δεν έχει άλλα περιθώρια αποτυχίας, και η προοπτική επανεμφάνισης του Τσίπρα δυσκολεύει σαφώς τις κινήσεις του. Το μεγάλο του στοίχημα, ενόψει της παρουσίας του στη ΔΕΘ, για πρώτη φορά ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, δεν είναι μόνο η αντιπαράθεση με τον πρωθυπουργό, αλλά και το να υπερισχύσει επικοινωνιακά η παρουσία του έναντι εκείνης του Αλέξη Τσίπρα στο συνέδριο του Economist. Πρόκειται για μία αποστολή με αρκετές δυσκολίες και παγίδες για τον Ανδρουλάκη, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη ότι Τσίπρας και Μητσοτάκης θα μιλήσουν με διαφορά μίας μέρας μεταξύ τους, ενώ η ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ είναι προγραμματισμένη για την επόμενη εβδομάδα, συγκεκριμένα το Σάββατο (13/9).
Από ποιους παράγοντες εξαρτάται το τοπίο στην κεντροαριστερά
Δεδομένων αυτών των συνθηκών, οι εξελίξεις στον χώρο της κεντροαριστεράς θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από:
- τη βελτίωση ή μη των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου εξακολουθεί να κινείται σε μονοψήφια επίπεδα, καθώς και την απήχησή του στις νεότερες ηλικιακές ομάδες,
- το κατά πόσο το ΠΑΣΟΚ θα παραμείνει συσπειρωμένο σε περίπτωση ίδρυσης νέου κομματικού φορέα από τον Αλέξη Τσίπρα,
- την επιτυχία ή μη του Αλέξη Τσίπρα να κινητοποιήσει τους ψηφοφόρους που έχουν επιλέξει την αποχή, σε περίπτωση που πράγματι προχωρήσει με την ίδρυση νέου κόμματος.
Σημειώνεται ότι ο κεντροαριστερός χώρος θα παραμείνει κατακερματισμένος, ακόμη και σε περίπτωση που ο Τσίπρας αποφασίσει πράγματι να επιστρέψει, από τη στιγμή που στελέχη και βουλευτές της Νέας Αριστεράς και του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να βρίσκονται σε διαβουλεύσεις κοινών πρωτοβουλιών σε περίπτωση που αποκλειστούν από τα σχέδια του πρώην πρωθυπουργού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης την παρουσία κομμάτων με αντισυστημική ρητορική, όπως η Πλεύση Ελευθερίας, το ΜέΡΑ25 και το Κίνημα Δημοκρατίας.
Σε κάθε περίπτωση, η κατακερματισμένη κεντροαριστερά , με την κυβέρνηση να κλιμακώνει το τελευταίο διάστημα τις επιθέσεις της τόσο κατά του ΠΑΣΟΚ όσο και κατά του Αλέξη Τσίπρα προσωπικά.
Αρκετές φωνές ζητούν τη δημιουργία ενός νέου ενωμένου προοδευτικού μετώπου. Ένα ενιαίο σχήμα θα είχε ενδιαφέρον, ωστόσο, πέρα του γεγονότος ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για αυτό, σε περίπτωση που το πολιτικό του μήνυμα περιοριζόταν αποκλειστικά στον στόχο της πτώσης του Μητσοτάκη, δηλαδή σε έναν απλοϊκό απολίτικο ετεροπροσδιορισμό- θα αποδεικνυόταν πιθανότατα βραχύβιο.
