Η Ισπανία θα απονείμει επίσημα χάρη σε μια ομάδα 53 γυναικών που βρίσκονται μεταξύ των χιλιάδων που φυλακίστηκαν από το καθεστώς του Φράνκο με την αιτιολογία ότι «είχαν εκπέσει ή κινδύνευαν να εκπέσουν ηθικά».
Οι γυναίκες φυλακίστηκαν ως έφηβες από το Συμβούλιο Προστασίας των Γυναικών, ένα σύνολο ιδρυμάτων που διοικούνταν από θρησκευτικές οργανώσεις. Το συμβούλιο, που θύμιζε τα διαβόητα πλυντήρια της Μαγδαληνής στην Ιρλανδία, εποπτευόταν από την Κάρμεν Πόλο, σύζυγο του δικτάτορα στρατηγού Φρανσίσκο Φράνκο.
Αρχικά ιδρύθηκε το 1902 με σκοπό την εξάλειψη της πορνείας, αλλά το 1941, δύο χρόνια μετά το τέλος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, ο ρόλος του επεκτάθηκε στην καταστολή της γυναικείας συμπεριφοράς που παρέκκλινε από τις νόρμες που είχε θεσπίσει η Καθολική Εκκλησία. Το συμβούλιο δεν έκλεισε παρά το 1985, δέκα χρόνια μετά το θάνατο του Φράνκο.
Σε τελετή που θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα, η κυβέρνηση θα χορηγήσει χάρη στις 53 επιζώσες και θα τις αναγνωρίσει ως θύματα της φρανκικής καταστολής. Σε δήλωση του Υπουργείου Δημοκρατικής Μνήμης αναφέρεται ότι οποιαδήποτε τιμωρία, νομική ή διοικητική, είχαν υποστεί ήταν άκυρη, καθώς ήταν αποτέλεσμα «της καταστολής και της βίας που άσκησε η Επιτροπή Προστασίας των Γυναικών για πολιτικούς, ιδεολογικούς λόγους ή λόγω του φύλου τους».
Το Υπουργείο που συστάθηκε πέρυσι για να διερευνήσει το συμβούλιο έχει λάβει μέχρι στιγμής 1.600 δηλώσεις από γυναίκες που πέρασαν από τα ιδρύματα.
Μια γυναίκα φυλακίστηκε με την υποψία ότι ήταν λεσβία – απλώς και μόνο επειδή είχε γράψει ένα γράμμα στο οποίο συζητούσε για τη σεξουαλικότητα. Η Έβα Γκαρθία ντε λα Τόρε, η οποία μετά την αποφυλάκισή της το 1985 έγινε δήμαρχος μιας μικρής πόλης στη Γαλικία, ήταν η πρώτη γυναίκα που αναγνωρίστηκε επίσημα ως θύμα της Επιτροπής. Πέθανε το 2022.
Μια άλλη κρατήθηκε επειδή οι αρχές θεωρούσαν «ότι της άρεσε πολύ ο δρόμος».
Μέχρι τώρα, το έργο της επιτροπής δεν έχει συζητηθεί πολύ, ίσως λόγω του στίγματος που συνοδεύει όσες πέρασαν από τις πόρτες της, αλλά και λόγω της συνενοχής των απλών ανθρώπων που κατήγγειλαν τις νεαρές γυναίκες στις αρχές.
«Η επιτροπή μπορούσε να βασίζεται στην ευρεία υποστήριξη του κοινού και οι άνθρωποι έγιναν σύμμαχοί της και συνεργοί της», δήλωσε η ιστορικός Κάρμεν Γκιγιέν, η οποία νωρίτερα φέτος εξέδωσε ένα βιβλίο για τον θεσμό.
«Οι άνθρωποι είχαν αφομοιώσει τις ιδέες για το τι έκανε μια γυναίκα «καλή» ή «κακή» και τι θεωρούνταν απόκλιση από το θηλυκό. Ήταν μια μορφή πανοπτικού ελέγχου που ασκούσαν οι οικογένειες και οι γείτονές τους, καθώς και οι αρχές».
Πέρυσι, μια ομάδα που εκπροσωπούσε τις θρησκευτικές τάξεις που διεύθυναν το συμβούλιο ζήτησε δημόσια συγγνώμη «από όλες τις γυναίκες των οποίων τα δικαιώματα και η αξιοπρέπεια δεν αναγνωρίστηκαν».
Οι εκπρόσωποι των θυμάτων απέρριψαν τη συγγνώμη και ζήτησαν «αλήθεια, δικαιοσύνη και αποζημίωση».
Πηγή: theguardian.com
