Η κυβέρνηση της ΝΔ κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ πως δεν καταθέτει προτάσεις, ούτε και πρόγραμμα με όραμα για τη χώρα και πως μονίμως λέει «όχι» σε όλα. Το ΠΑΣΟΚ επικρίνεται, επίσης, επειδή δίνει μεγάλη βάση στην υπόθεση των υποκλοπών και δεν ασχολείται με τα καθημερινά προβλήματα των πολιτών, όπως η ακρίβεια. Είναι όμως έτσι;
Θέσαμε στον Λευτέρη Καρχιμάκη συγκεκριμένα ερωτήματα για την οικονομική πολιτική που θέλει να εφαρμόσει το ΠΑΣΟΚ σχετικά με την ακρίβεια, τη φορολογία και την επιχειρηματικότητα.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
Η ακρίβεια είναι ασφαλώς το νούμερο 1 πρόβλημα των Ελλήνων και των Ελληνίδων. Ο πληθωρισμός επιμένει, ενώ η αγοραστική δύναμη βρίσκεται, σύμφωνα με τη Eurostat, σε χαμηλά επίπεδα. Τι παρεμβάσεις περιλαμβάνει το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ που μπορούν να ανατρέψουν αυτή την κατάσταση; Δώστε μας μερικά απτά παραδείγματα.
Η ακρίβεια δεν είναι ένας δείκτης σε ένα Excel. Είναι το καρότσι του σούπερ μάρκετ που αδειάζει πιο γρήγορα από το πορτοφόλι. Είναι ο λογαριασμός του ρεύματος που γίνεται άγχος πριν καν ανοίξει ο φάκελος. Είναι ο μισθός που τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας.
Μετά από δέκα χρόνια κρίσεων και μνημονίων, ο κ. Μητσοτάκης ήρθε στην εξουσία με το αφήγημα της «επιστροφής στην κανονικότητα». Επτά χρόνια μετά, όμως, ο τελευταίος πολίτης αυτής της χώρας καταλαβαίνει ότι η κανονικότητα επέστρεψε για λίγους και ισχυρούς. Για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία επέστρεψαν η ανασφάλεια, η πίεση και η αίσθηση ότι το κράτος είναι θεατής όταν η αγορά λειτουργεί ανεξέλεγκτα.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει μια διαφορετική οδό. Όχι μια πολιτική επιδομάτων που απλώς ανακυκλώνει την αδικία, αλλά ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος, τον έλεγχο της αγοράς και την αναδιανομή ισχύος υπέρ του καταναλωτή και του εργαζόμενου.
Πρώτον, προτείνουμε προσωρινή μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά διατροφής για όσο διαρκεί η κρίση ακρίβειας, καθώς και μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τα pass, ενώ την ίδια στιγμή παίρνει πολλαπλάσια από τους πολίτες μέσω της έμμεσης φορολογίας. Και η έμμεση φορολογία είναι η πιο άδικη μορφή φορολογίας, γιατί χτυπά το ίδιο τον χαμηλόμισθο, τον συνταξιούχο και τον πολύ εύπορο.
Δεύτερον, για να μην καταλήξει η μείωση των φόρων στα περιθώρια κέρδους και όχι στην τσέπη του καταναλωτή, χρειάζεται πραγματικός έλεγχος της αγοράς. Γι’ αυτό μιλάμε για ουσιαστική ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, με προσωπικό, τεχνολογικά εργαλεία και θεσμικά «δόντια», ώστε να ελέγχονται καρτέλ, ενδοομιλικές συναλλαγές, εικονικές εκπτώσεις και φαινόμενα αισχροκέρδειας σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Δεν μπορεί το κράτος να είναι πανίσχυρο όταν κυνηγά τον μικρό επαγγελματία και αδύναμο όταν πρέπει να ελέγξει τους μεγάλους παίκτες της αγοράς.
Τρίτον, στο ενεργειακό κόστος προτείνουμε ανώτατο όριο στις τιμές ενέργειας και μόνιμο μηχανισμό φορολόγησης των υπερκερδών. Δεν γίνεται οι πολίτες να πληρώνουν λογαριασμούς επιβίωσης και κάποιοι να καταγράφουν ουρανοκατέβατα κέρδη. Μακροπρόθεσμα, χρειαζόμαστε έναν νέο ενεργειακό χάρτη: ενεργειακές κοινότητες για δήμους, αγρότες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ώστε να παράγουν φθηνή ενέργεια και να μην είναι όμηροι μιας αγοράς που λειτουργεί με όρους ολιγοπωλίου.
Τέταρτον, χρειάζεται αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Αυτό σημαίνει τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, ώστε μια ονομαστική αύξηση μισθού να μην εξανεμίζεται από την εφορία. Σημαίνει επαναφορά και ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Σημαίνει υποχρεωτική δυνατότητα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία. Γιατί οι μισθοί δεν αυξάνονται με δελτία Τύπου. Αυξάνονται όταν ο εργαζόμενος έχει δύναμη διαπραγμάτευσης.
«Το ΠΑΣΟΚ προτείνει προσωρινή μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά διατροφής για όσο διαρκεί η κρίση ακρίβειας, καθώς και μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα»
Σχετικά με τους μισθούς και τις συντάξεις, πώς σχεδιάζετε να υπάρξουν πραγματικές αυξήσεις; Υπόσχεστε επαναφορά 13ου και 14ου μισθού και σύνταξης;
Εμείς δεν είμαστε εδώ για να κοροϊδέψουμε τους πολίτες. Αυτό είναι κρίσιμο. Η χώρα πλήρωσε πολύ ακριβά τις εύκολες υποσχέσεις, τα συνθήματα χωρίς λογαριασμό και την πολιτική που ανέβαινε στη ΔΕΘ για να μοιράσει παροχές στα λόγια και απογοήτευση στην πράξη.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επιλέξει ένα διαφορετικό μοντέλο πολιτικής ηγεσίας. Όχι το μοντέλο του «τάζω τα πάντα στους πάντες», αλλά το μοντέλο της σοβαρότητας, της κοστολόγησης και της κοινωνικής προτεραιοποίησης. Να λέμε καθαρά τι μπορεί να γίνει, πότε μπορεί να γίνει και για ποιους πρέπει να γίνει πρώτα.
Από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης έχουμε πει ότι η επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο είναι ένα άμεσο, εφαρμόσιμο και κοστολογημένο μέτρο. Δεν μιλάμε γενικά και αόριστα. Μιλάμε για μια συγκεκριμένη παρέμβαση που ενισχύει το εισόδημα των δημοσίων υπαλλήλων, αλλά ταυτόχρονα στηρίζει και την οικονομία, γιατί αυτά τα χρήματα επιστρέφουν στην πραγματική αγορά.
Για τον 14ο μισθό, λέμε την αλήθεια: σήμερα δεν υπάρχει ο δημοσιονομικός χώρος για άμεση επαναφορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αποτελεί στόχο. Σημαίνει ότι δεν θα παίξουμε με την αγωνία των ανθρώπων. Η κοινωνική πολιτική πρέπει να είναι φιλόδοξη, αλλά πρέπει να είναι και αξιόπιστη.
Για τους συνταξιούχους, οι παρεμβάσεις μας είναι επίσης συγκεκριμένες. Προτείνουμε νέο ΕΚΑΣ για τους χαμηλοσυνταξιούχους, με περίπου 350.000 δικαιούχους. Προτείνουμε κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, που κρατά χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους χωρίς πραγματικές αυξήσεις και αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης, ώστε να σταματήσει αυτή η άδικη επιβάρυνση που τιμωρεί ανθρώπους, οι οποίοι έχουν ήδη πληρώσει μια ζωή εισφορές.
Αλλά το ζήτημα των μισθών δεν λύνεται μόνο με κρατικές αποφάσεις. Λύνεται και με ισχυρές συλλογικές συμβάσεις, με κανόνες στην αγορά εργασίας, με ελέγχους, με παραγωγικές επενδύσεις και με ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που δεν θα βασίζεται στη φθηνή εργασία.
«Η κοινωνική κατοικία, η ρύθμιση της αγοράς ενοικίων και οι φοιτητικές εστίες είναι κομμάτι της πολιτικής για τη νέα γενιά»
Την τσέπη των πολιτών πονάει και το στεγαστικό ζήτημα, το οποίο είναι αλήθεια πως το ΠΑΣΟΚ ανέδειξε από τις προηγούμενες εκλογές. Η κυβέρνηση έκανε ορισμένες παρεμβάσεις, αλλά το πρόβλημα παραμένει. Τι παραπάνω προτείνετε τώρα;
Το στεγαστικό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κυβέρνησης που δεν καταλαβαίνει τη ζωή των ανθρώπων. Γιατί για τη Νέα Δημοκρατία η στέγη είναι κυρίως αγορά. Για εμάς είναι κοινωνικό δικαίωμα.
Η κυβέρνηση δεν έκανε ουσιαστική στεγαστική πολιτική. Έκανε πολιτική ενίσχυσης της ζήτησης χωρίς να αυξήσει την προσφορά. Και όταν δίνεις χρήμα σε μια αγορά, όπου τα διαθέσιμα σπίτια είναι λίγα, το αποτέλεσμα είναι να ανεβαίνουν οι τιμές. Δηλαδή, προσωρινά κάποιοι μπορεί να ανακουφίζονται, αλλά συνολικά το πρόβλημα μεγαλώνει.
Το ΠΑΣΟΚ ήταν το πρώτο κόμμα που ανέδειξε με τέτοια ένταση το στεγαστικό. Και το έκανε γιατί βλέπαμε από νωρίς ότι μια ολόκληρη γενιά κινδυνεύει να εγκλωβιστεί ανάμεσα στο παιδικό δωμάτιο και σε ενοίκια που απορροφούν τον μισό μισθό.
Η βασική μας πρόταση είναι η δημιουργία μεγάλου αποθέματος κοινωνικής κατοικίας. Το Δημόσιο είναι ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης ακινήτων στη χώρα. Αυτή η περιουσία δεν μπορεί να μένει αναξιοποίητη ή να εκποιείται αποσπασματικά. Πρέπει να χαρτογραφηθεί, να ανακαινιστεί και να διατεθεί με χαμηλό ενοίκιο σε νέους, νέα ζευγάρια, εργαζόμενους, γιατρούς, νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και ανθρώπους που σήμερα πιέζονται ασφυκτικά. Μιλάμε για στόχο 40.000 κοινωνικών κατοικιών σε βάθος πενταετίας.
Δεύτερον, προτείνουμε κατάργηση της Golden Visa στην αγορά ακινήτων. Δεν μπορεί η στέγη του Έλληνα εργαζόμενου να γίνεται πεδίο διεθνούς real estate κερδοσκοπίας. Δεν μιλάμε για παραγωγικές επενδύσεις. Μιλάμε για αγορά κατοικιών που αφαιρούνται από την πραγματική αγορά στέγης και συμβάλλουν στο ράλι τιμών.
Τρίτον, προτείνουμε ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε ζώνες υψηλής πίεσης. Δεν γίνεται ολόκληρες γειτονιές να μετατρέπονται σε τουριστικά καταλύματα και οι μόνιμοι κάτοικοι να εκτοπίζονται. Χρειάζονται όρια, κανόνες και δυνατότητα απαγόρευσης νέων αδειών σε κορεσμένες περιοχές.
Τέταρτον, χρειαζόμαστε πλαφόν ή κανόνες συγκράτησης ενοικίων σε συγκεκριμένες ζώνες πίεσης, με βάση αντικειμενικά στοιχεία και όχι με οριζόντιες λογικές. Δεν λέμε να παγώσει συνολικά η αγορά. Λέμε να προστατεύσουμε περιοχές όπου η στεγαστική πίεση έχει ξεφύγει από κάθε λογική.
Πέμπτον, για τους φοιτητές χρειάζεται σοβαρό πρόγραμμα σύγχρονων φοιτητικών εστιών και, μέχρι να ολοκληρωθούν οι υποδομές, αύξηση και διεύρυνση του στεγαστικού επιδόματος. Η επιδότηση της συγκατοίκησης, όπως συζητήθηκε, δεν λύνει το πρόβλημα. Σε πολλές περιπτώσεις απλώς στερεί σπίτια που θα μπορούσαν να διατεθούν σε νέα ζευγάρια ή εργαζόμενους.
Στην προηγούμενη ΔΕΘ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για τη μεγαλύτερη φορολογική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση κι έπειτα. Πώς είδατε τις συγκεκριμένες αλλαγές και τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ σχετικά με την άμεση φορολόγηση πολιτών και επιχειρήσεων;
Ο κ. Μητσοτάκης έχει μια επικοινωνιακή ευκολία να βαφτίζει κάθε μέτρο «ιστορική μεταρρύθμιση». Το πρόβλημα είναι ότι, όταν φύγει ο τίτλος, μένει η πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα έχει ένα φορολογικό σύστημα άδικο, με υπερβολικό βάρος στην έμμεση φορολογία, με μεγάλη επιβάρυνση της μισθωτής εργασίας και με πολύ ευνοϊκή μεταχείριση για μεγάλα εισοδήματα από κεφάλαιο.
Το ΠΑΣΟΚ μιλά για φορολογική δικαιοσύνη με μια συγκεκριμένη δέσμη προτάσεων.
Για τους πολίτες, προτείνουμε τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας. Δηλαδή αυτόματη προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων στον πληθωρισμό, ώστε ένας εργαζόμενος που παίρνει μια αύξηση απλώς για να καλύψει την ακρίβεια, να μην τιμωρείται φορολογικά. Σήμερα πολλές ονομαστικές αυξήσεις χάνονται μεταξύ φόρων, εισφορών και ακρίβειας.
Προτείνουμε, επίσης, αύξηση του αφορολόγητου για οικογένειες με παιδιά, γιατί το δημογραφικό δεν λύνεται με ευχολόγια. Λύνεται όταν ένα νέο ζευγάρι αισθάνεται ότι μπορεί να κάνει οικογένεια χωρίς να καταρρεύσει οικονομικά.
Υποστηρίζουμε ακόμη την εισαγωγή στο νομικό μας σύστημα των φορολογικών συμβάσεων οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις θα μπορούν για ένα εύλογο χρονικό διάστημα (5-7 χρόνια) να παραμένουν εντός του φορολογικού καθεστώτος με το οποίο έκαναν έναρξη των εργασιών τους. Εντός αυτού του χρονικού διαστήματος, η μετάβαση σε νεότερο φορολογικό πλαίσιο θα είναι εθελοντική, εφόσον η επιχείρηση κρίνει ότι είναι προς το συμφέρον της. Έτσι, θα υπάρχει η απαραίτητη οικονομική σταθερότητα προκειμένου τα business plan να βγαίνουν και να μην είναι σχέδια επί χάρτου.
Για τις επιχειρήσεις, η λογική μας είναι καθαρή: επιβραβεύουμε την παραγωγή, την καινοτομία, την εξωστρέφεια και την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό. Δεν μπορεί να φορολογείται με τον ίδιο τρόπο μια επιχείρηση που επανεπενδύει τα κέρδη της σε νέες θέσεις εργασίας, τεχνολογία και παραγωγή με μια επιχείρηση που απλώς διανέμει μερίσματα.
Γι’ αυτό προτείνουμε εγκατάλειψη της οριζόντιας φορολόγησης 5% στα μερίσματα και μετάβαση σε κλιμακωτή φορολόγηση, όπου τα πολύ υψηλά μερίσματα θα φορολογούνται δικαιότερα. Δεν είναι ταξικός φθόνος. Είναι στοιχειώδης δικαιοσύνη.
Για τις τράπεζες και την ενέργεια, υποστηρίζουμε μόνιμο μηχανισμό φορολόγησης υπερκερδών. Όταν υπάρχουν ουρανοκατέβατα κέρδη σε αγορές με ολιγοπωλιακά χαρακτηριστικά, το κράτος έχει υποχρέωση να παρεμβαίνει. Προτείνουμε, επίσης, σταδιακή αποπληρωμή του αναβαλλόμενου φόρου από τις τράπεζες. Δεν γίνεται οι πολίτες να σώζουν τις τράπεζες και μετά οι τράπεζες να λειτουργούν σαν να μη χρωστούν τίποτα στην κοινωνία.
Τέλος, αντί για Golden Visa στην αγορά ακινήτων, προτείνουμε Angel Visa. Δηλαδή κίνητρα για επενδύσεις από τρίτες χώρες σε νεοφυείς επιχειρήσεις, στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, στην καινοτομία και στην παραγωγή. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να πουλά τα σπίτια της. Χρειάζεται να χτίσει παραγωγική βάση.
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες διαμαρτύρονται πως σε έναν βαθμό έχουν στοχοποιηθεί από την κυβέρνηση της ΝΔ. Εσείς τι προτείνετε για τη συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών;
Δεν μπορεί σε μια εποχή ψηφιακού μετασχηματισμού, διασύνδεσης των ταμειακών, ηλεκτρονικών πληρωμών και τεχνητής νοημοσύνης, το κράτος να σηκώνει τα χέρια ψηλά και να λέει: «Αφού δεν μπορώ να ελέγξω αποτελεσματικά, θα σας φορολογήσω τεκμαρτά». Αυτό είναι ομολογία αποτυχίας.
Το ΠΑΣΟΚ λέει κάτι πολύ απλό: η φοροδιαφυγή πρέπει να αντιμετωπιστεί, αλλά με σύγχρονα εργαλεία, όχι με συλλογική ενοχοποίηση. Με διασταυρώσεις, ψηφιακά δεδομένα, ελέγχους εκεί όπου υπάρχει πραγματική απόκρυψη εισοδήματος, όχι με οριζόντια χαράτσια σε ανθρώπους που παλεύουν να κρατήσουν ανοιχτό ένα γραφείο, ένα μαγαζί, ένα συνεργείο, ένα μικρό επαγγελματικό χώρο.
Προτείνουμε κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Είναι ένας άδικος φόρος «ύπαρξης». Πληρώνεις επειδή απλώς υπάρχεις ως επαγγελματίας, ανεξάρτητα από το αν έχεις κέρδη ή όχι.
Προτείνουμε μείωση της προκαταβολής φόρου, γιατί δεν μπορεί το κράτος να ζητά από έναν μικρό επαγγελματία να προκαταβάλει φόρο για εισόδημα που δεν ξέρει αν θα έχει.
Προτείνουμε νέα ρύθμιση 120 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ώστε όσοι πραγματικά θέλουν να ρυθμίσουν τις υποχρεώσεις τους να μπορούν να το κάνουν με βιώσιμο τρόπο.
Παράλληλα, χρειάζεται επανεξέταση των ασφαλιστικών εισφορών, ώστε να υπάρξει πιο δίκαιη κατανομή των βαρών. Και βεβαίως προστασία των εργαζομένων με μπλοκάκι, που πολλές φορές κρύβουν εξαρτημένη εργασία χωρίς δικαιώματα.
«Η τετραήμερη εργασία, όπου έχει εφαρμοστεί πιλοτικά, δείχνει θετικά αποτελέσματα»
Πρόσφατα ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, πρότεινε τετραήμερη εργασία και η κυβέρνηση τον κατηγόρησε πως λαϊκίζει ενόψει εκλογών. Στηρίζεται πράγματι μια τέτοια εξαγγελία και θα μπορούσε πράγματι να εφαρμοστεί στην Ελλάδα;
Η κυβέρνηση έχει ένα μόνιμο αντανακλαστικό: ό,τι δεν καταλαβαίνει, το βαφτίζει λαϊκισμό. Το ίδιο έκανε με το στεγαστικό, το ίδιο με τις ενεργειακές κοινότητες, το ίδιο και τώρα με την τετραήμερη εργασία.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Δεν μιλάμε για οριζόντια και υποχρεωτική εφαρμογή από τη μία μέρα στην άλλη σε όλη την οικονομία. Μιλάμε για πιλοτική, εθελοντική εφαρμογή σε συγκεκριμένους κλάδους, κυρίως σε κλάδους έντασης γνώσης, με συμφωνία εργαζομένων και επιχειρήσεων και με φορολογικά ή άλλα κίνητρα.
Η ουσία της πρότασης είναι να ανοίξει επιτέλους στην Ελλάδα η συζήτηση για την παραγωγικότητα, τον χρόνο εργασίας και την ποιότητα ζωής. Γιατί σήμερα έχουμε ένα παράδοξο: εργαζόμαστε πολλές ώρες, αλλά η αγοραστική δύναμη και η παραγωγικότητα παραμένουν χαμηλές. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι πως οι Έλληνες δεν δουλεύουν. Το πρόβλημα είναι ότι το παραγωγικό μοντέλο της χώρας είναι λάθος.
Τα πανεπιστήμιά μας παράγουν ανθρώπους με δεξιότητες, γνώσεις και δυνατότητες. Η οικονομία, όμως, συχνά τους προσφέρει θέσεις χαμηλής παραγωγικότητας, χαμηλής αμοιβής και χαμηλής προοπτικής. Γι’ αυτό φεύγουν στο εξωτερικό. Όχι επειδή δεν αγαπούν την Ελλάδα, αλλά επειδή η Ελλάδα δεν τους δίνει χώρο να αναπτυχθούν.
Η τετραήμερη εργασία, όπου έχει εφαρμοστεί πιλοτικά στην Ευρώπη και διεθνώς, δείχνει θετικά αποτελέσματα: αύξηση παραγωγικότητας, μείωση απουσιών, μεγαλύτερη εργασιακή ικανοποίηση, καλύτερη ισορροπία ζωής και εργασίας. Και αυτό είναι σημαντικό και για τις επιχειρήσεις.
Άρα, ναι, η τετραήμερη εργασία μπορεί να εφαρμοστεί πιλοτικά στην Ελλάδα. Όχι ως επικοινωνιακό πυροτέχνημα, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο: λιγότερη εξάντληση, περισσότερη παραγωγικότητα, καλύτεροι μισθοί, περισσότερη ζωή.
Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο
