Ο Παύλος Πολάκης και η Ρένα Δούρου εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι το νομοσχέδιο μετατρέπει την πολιτιστική κληρονομιά σε πεδίο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε την υπουργό Πολιτισμού ότι «ξεπουλά» τον πολιτισμό, ενώ υποστήριξε πως η νέα Ανώνυμη Εταιρεία δημιουργείται για να διευκολύνει την εμπορική αξιοποίηση αρχαιολογικών χώρων.
Η Ρένα Δούρου χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «κρίκο στην αλυσίδα της εμπορευματοποίησης» και υποστήριξε ότι δημιουργείται ένας μηχανισμός διαχείρισης μεγάλων οικονομικών πόρων χωρίς επαρκείς εγγυήσεις λογοδοσίας. Παράλληλα, άσκησε συνολική κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης στον χώρο του πολιτισμού, αναφέροντας υποθέσεις όπως τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τη συλλογή Στερν και τη μετατροπή μεγάλων μουσείων σε ΝΠΔΔ.
Σκληρή κριτική στην κυβέρνηση για το νομοσχέδιο εξαπέλυσε και η Βουλευτής Λακωνίας του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής και Υπεύθυνη ΚΤΕ Πολιτισμού, Νάγια Γρηγοράκου, επισημαίνοντας αρχικά ότι η Κυβέρνηση επέλεξε να συνενώσει πέντε διαφορετικές νομοθετικές παρεμβάσεις σε ένα νομοσχέδιο και να τις συζητήσει με ταχύτατες διαδικασίες, στη σκιά της κορυφαίας κοινοβουλευτικής συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση.
Υπενθύμισε ότι το ΠΑΣΟΚ είχε στηρίξει το 2020 την ίδρυση του ΟΔΑΠ ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, με τη σταθερή θέση ότι ο δημόσιος οργανισμός έπρεπε να ενισχυθεί, να στελεχωθεί και να αποκτήσει σύγχρονα εργαλεία. Είχε, όμως, καταψηφίσει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός παράλληλου φορέα ιδιωτικού δικαίου.
Από την πλευρά της, η Λίνα Μενδώνη απάντησε ότι το νομοσχέδιο δεν προβλέπει μεταβίβαση κυριότητας μνημείων ή αρχαιολογικών χώρων, αλλά δημιουργεί έναν ευέλικτο μηχανισμό διαχείρισης που θα ενισχύσει τα έσοδα και θα επιστρέψει περισσότερους πόρους στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η υπουργός υποστήριξε ότι η κριτική περί ιδιωτικοποίησης βασίζεται σε «φαντασιακές ερμηνείες» και ανέφερε ότι τα έσοδα από τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Όπως τόνισε, η νέα εταιρεία θα λειτουργεί υπό τον έλεγχο του Δημοσίου και δεν θα μπορεί να αποκτήσει κυριότητα σε μνημεία.
Τι περιλαμβάνει το νομοσχέδιο
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία “Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ” (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) – Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας – Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) – Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς – Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων – Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού».
Σύμφωνα με την έκθεση του ΓΛΚ, με τις προτεινόμενες διατάξεις του σχεδίου νόμου, που κατατέθηκε χθες το βράδυ στη Βουλή, προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
-η δημιουργία ενός νέου νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρείας δημοσίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ»,
-η αναδιαμόρφωση του θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.), λόγω της σύστασης της ανωτέρω εταιρείας, καθώς και η κατανομή αρμοδιοτήτων και η ρύθμιση των μεταξύ τους διοικητικών, λειτουργικών και οικονομικών σχέσεων,
-η ίδρυση του φορέα με την επωνυμία «Φορέας Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς»,
-η ρύθμιση ζητημάτων αναφορικά με την εφαρμογή του Εθνικού Σχέδιου Δράσης για την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα και τη θεσμική και διοικητική ενδυνάμωση του «Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας Α.Ε.» (Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.),
-η σύσταση Εθνικού Αρχείου Φωτογραφίας με την Επωνυμία «Εθνική Φωτοθήκη», καθώς και Αρχείου με την επωνυμία «Ιστορικό Αρχείο Αρχαιοτήτων και Αναστηλώσεων»,
-η ρύθμιση ζητημάτων αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Οι αντιδράσεις των φορέων
Ο Ιωάννης Γλέζος, πρόεδρος του ΔΣ του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Μουσικών Πνευματικών Δικαιωμάτων, χαρακτήρισε «εξαιρετικό» το άρθρο 120, το οποίο δίνει τη δυνατότητα στη σύνδικο της πτώχευσης της ΑΕΠΙ να εισπράξει και να διανείμει οφειλόμενα ποσά δικαιωμάτων σε όλους τους δικαιούχους, «για πολλούς από τους οποίους αποτελεί το μοναδικό μέσο επιβίωσής τους».
Ο Χρήστος Ντούρμας, δικηγόρος της GEA, τόνισε ότι με τη νέα ρύθμιση «αποκαθίσταται η ασφάλεια του δικαίου, ενισχύεται η προβλεψιμότητα των δικαστικών αποφάσεων και διασφαλίζεται η αποτελεσματική προστασία των συγγενικών δικαιωμάτων». Παράλληλα, ανέφερε ότι «η τροπολογία επιτυγχάνει την αναγκαία ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των δικαιούχων και χρηστών».
Ο Παναγιώτης Παπαδημητρίου, πρόεδρος του ΔΣ της Ένωσης Τεχνικών Ελληνικού Κινηματογράφου, εστίασε στη διαδικασία του ΕΚΚΟΜΕΔ και την ανάγκη θεσμικής υποστήριξης των εργαζομένων στον χώρο της τηλεοπτικής παραγωγής και την κατοχύρωση των συλλογικών συμβάσεων.
Ο Δημήτρης Καμπάς, πρόεδρος της Ένωσης Κινηματογραφιστών Βορείου Ελλάδος, εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι δεν εξαιρούνται ψυχαγωγικές εκπομπές και τηλεπαιχνίδια από τα καθεστώτα ενίσχυσης, εγείροντας ερωτήματα ως προς τη συμβατότητα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό περί κρατικών ενισχύσεων.
Ο Κωνσταντίνος Σταματόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης Σκηνοθετών Δημιουργών, σχολίασε ότι η ανάπτυξη που προωθείται αφορά συγκεκριμένα συμφέροντα, θέτοντας το ερώτημα «για ποιον;».
Θετικά στην τροπολογία που «βοηθάει τη λειτουργία του Οργανισμού που εκπροσωπεί τους μουσικούς όλου του κόσμου» στάθηκε ο Δημήτρης Γιαρμενίτης, γενικός διευθυντής της GRAMMO – ΕΡΑΤΩ – ΑΠΟΛΛΩΝ (GEA). Ο Χρήστος Ντουρμάς υπογράμμισε τη σημασία της τροπολογίας του άρθρου 115, διευκρινίζοντας ότι δεν τροποποιεί το ουσιαστικό περιεχόμενο του ν. 4481/2017, αλλά αποσαφηνίζει ότι η αξίωση εύλογης αμοιβής γεννάται μετά τη χρήση.
Ο Τάσος Καταπόδης, γενικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θεάματος Ακροάματος, εξέφρασε ανησυχία για την απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης με τους συλλογικούς φορείς των καλλιτεχνών και των εργαζομένων. Επεσήμανε ότι το νομοσχέδιο ενισχύει την εμπορευματοποίηση της κινηματογραφικής τέχνης και αντιμετωπίζει το κινηματογραφικό έργο ως οικονομικό προϊόν, παραμελώντας τη στήριξη νέων δημιουργών.
Η Αδαμαντία Λιβανού, αντιπρόεδρος του ΔΣ του Συνδέσμου Ανεξάρτητων Παραγωγών Οπτικοακουστικών Έργων, χαιρέτισε το πενταετές πρόγραμμα ως θετική εξέλιξη, αλλά διατύπωσε επιφυλάξεις σχετικά με τη μείωση της διάρκειας των προεγκρίσεων για τις διεθνείς συμπαραγωγές.
Ο Αλέξανδρος Νικολούζος, νομικός σύμβουλος της ΣΑΠΟΕ, έθεσε ζητήματα αντισυνταγματικότητας και τόνισε τη σημασία της διαβούλευσης με τα αντιπροσωπευτικά σωματεία του κλάδου πριν από την έκδοση υπουργικών αποφάσεων και αποφάσεων διοικητικού συμβουλίου.
Ο Λεωνίδας Χριστόπουλος, διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας, εξέφρασε ικανοποίηση για τη δημιουργία Κεντρικής Επιτροπής Αξιολόγησης, η οποία αναλαμβάνει πλέον την αρμοδιότητα από το διοικητικό συμβούλιο.
Αντίθετος στο νομοσχέδιο εμφανίστηκε ο Ιωάννης Καρλιαμπάς, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, επισημαίνοντας ότι αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά ως στατική έννοια, γεγονός που οδηγεί στην υποβάθμιση των αρχαιολογικών χώρων.
Ο Κίμων Παπαδημητρίου, μέλος του εργαστηριακού διδακτικού προσωπικού του ΑΠΘ, χαρακτήρισε «θεσμικό βήμα» την ίδρυση ενιαίου φορέα διαχείρισης επισκέψιμων χώρων ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, ενώ ο Δημήτρης Κουρκουμέλης-Ροδόσταμος, αναπληρωτής προϊστάμενος της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, ανέδειξε τη σημασία διαχείρισης των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων προς όφελος του κοινού.
Η Αγγελική Μαραγκάκη, διευθύντρια Ανάπτυξης και Προβολής του ΟΔΑΠ, τόνισε ότι η σύσταση της Ανώνυμης Εταιρείας αποτελεί «θεσμική συνέχεια» του υφιστάμενου μοντέλου, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία και επιχειρησιακή δυνατότητα για την ανάπτυξη πολιτιστικών προϊόντων και υπηρεσιών, με πλήρη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα.
Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων: Στάση εργασίας σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Με ανακοίνωση τους ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων τονίζει όσον αφορά το νέο νομοσχέδιο: «Θεσσαλονίκη: Στάση εργασίας 28/7/2026 και συγκέντρωση στο Επταπύργιο, Αθήνα: κινητοποίηση 29/7/2026
Η κυβέρνηση με συνοπτικές διαδικασίες νομοθετεί την εκχώρηση της οικονομικής, και όχι μόνο, διαχείρισης των μνημείων σε μια Ανώνυμη Εταιρεία.
Η ενέργεια αυτή:
Προκαλεί σοβαρό θεσμικό έλλειμμα και καθιστά κυβερνητική την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα κρατική πολιτική για τον πολιτισμό.
Ανοίγει τον δρόμο στην κακοδιαχείριση και τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος.
Υποβαθμίζει την πολιτιστική κληρονομιά σε τουριστικό προϊόν.
Περιορίζει την πρόσβαση Ελλήνων και ξένων πολιτών στην πολιτιστική κληρονομιά.
Υποθηκεύει ένα σημαντικό τμήμα της περιουσίας του ελληνικού λαού για μισό αιώνα.
Ο Σύλλογος συνεχίζει τις κινητοποιήσεις:
Τρίτη 28/7/2026, Θεσσαλονίκη: Προκηρύσσουμε στάση εργασίας για το παράρτημα Μακεδονίας – Θράκης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων από τις 11:30 ως τις 14:30 και συγκέντρωση στις 12:00 στο Επταπύργιο, μαζί με τον ΣΦΕΑ.
Τετάρτη 29/7/2026, Αθήνα: Καλούμε όλους τους πολίτες σε συγκέντρωση στο Θησείο (ΗΣΑΠ Θησείου) στις 6.30 μμ για να διαμαρτυρηθούμε για την ιδιωτικοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι επιχείρηση. Είναι η ιστορία μας, η ταυτότητά μας και η κοινή μας κληρονομιά.
Ο πολιτισμός είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων!»
