Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί υποδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο θα ενισχύσει την άμυνά της, συνδέοντας το ζήτημα με τις πρόσφατες εξελίξεις στο Αιγαίο και τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της περιοδείας του Αντόνιο Κόστα στα κράτη-μέλη, με την ευρωπαϊκή ατζέντα να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τη διεύρυνση της Ένωσης.
Η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή συζήτηση για την άμυνα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές συζητήσεις για την ενίσχυση της Ένωσης, καταθέτοντας, όπως είπε, συγκεκριμένες και φιλόδοξες προτάσεις.
Όπως ανέφερε, στόχος είναι μια Ευρώπη «πιο ισχυρή, πιο ανταγωνιστική, πιο ασφαλής», ενώ σημείωσε ότι η Ελλάδα προετοιμάζει ήδη την προεδρία της στο Συμβούλιο της ΕΕ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Σκληρή διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό 2028-2034
Κεντρικό θέμα της συνάντησης αποτέλεσε η διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους, με ορόσημο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες.
Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, υποστηρίζει έναν πιο φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ο οποίος θα μπορεί να χρηματοδοτεί τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης, χωρίς να υποβαθμίζονται η πολιτική συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική.
«Δεν μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα δαπανώντας λιγότερα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης, αναφερόμενος στην ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία για τις νέες προτάσεις της ιρλανδικής προεδρίας σχετικά με το ύψος του προϋπολογισμού και την κατανομή των διαθέσιμων πόρων.
Νέοι ίδιοι πόροι και χρηματοδότηση της άμυνας
Ο πρωθυπουργός έθεσε και το ζήτημα της ενίσχυσης των ιδίων πόρων της ΕΕ, προκειμένου να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ως πιθανή επιλογή την αξιοποίηση εσόδων από δημοπρασίες για τη χρήση συχνοτήτων του φάσματος 5G και 6G, ενώ τάχθηκε υπέρ της εξέτασης νέων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ευρωπαϊκή άμυνα, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα κοινό ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό που, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί και μέσω νέων εργαλείων κοινού δανεισμού.
Κλιματική κρίση και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Στη συζήτηση εντάχθηκε και η ανάγκη προσαρμογής της Ευρώπης στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και τόνισε ότι η κλιματική κρίση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η διατήρηση επαρκών πόρων για την πολιτική συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, σε συνδυασμό με τη χρηματοδότηση των νέων προτεραιοτήτων, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση των ευρωπαϊκών ιδίων πόρων.
Ανταγωνιστικότητα: Στο επίκεντρο η τεχνητή νοημοσύνη
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη και στις νέες τεχνολογίες, οι οποίες ήδη μετασχηματίζουν την οικονομία και την καθημερινότητα.
Όπως σημείωσε, χωρίς ταχύτερες και τολμηρότερες πρωτοβουλίες η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω από τις παγκόσμιες εξελίξεις.
Παράλληλα, έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς ενέργειας. Όπως ανέφερε, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, προκειμένου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε ανταγωνιστικότερη χρηματοδότηση εντός της Ένωσης.
Μητσοτάκης: «Δεν θα δεχθεί υποδείξεις η Ελλάδα για την άμυνά της»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του πρωθυπουργού στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και στις πρόσφατες τουρκικές κινήσεις στο Αιγαίο.
Ο κ. Μητσοτάκης ενημέρωσε τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την πρόσφατη κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας αποτελεί προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή πορεία οποιασδήποτε υποψήφιας χώρας.
Όπως ανέφερε, δεν μπορεί να συνυπάρχει η επιδίωξη βελτίωσης των σχέσεων μιας χώρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση με την ύπαρξη ενεργού απειλής πολέμου και αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα είναι ειρηνική χώρα και δεν αποτελεί απειλή για κανέναν, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα:
«Δεν θα δεχθεί όμως και υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχύσει την αμυντική της θωράκιση».
Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, την οποία η Ελλάδα επιθυμεί να ενισχύσει, θα πρέπει να συνδέεται με την οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας με την Ελλάδα.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dl5tuot9yqnd?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
Μεταναστευτικό: Επιστροφές και συνεργασία με τρίτες χώρες
Στη συνάντηση συζητήθηκε και το μεταναστευτικό, με τον κ. Μητσοτάκη να αναφέρεται στα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα και στην ανάγκη αντιμετώπισης της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Υπενθύμισε την εμπειρία της Ελλάδας στον Έβρο το 2020 και υποστήριξε ότι απαιτείται ενισχυμένη συνεργασία με τρίτες χώρες.
Παράλληλα, έθεσε ως προτεραιότητα την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, τονίζοντας τη σημασία της κοινής στάσης των κρατών του Νότου.
Ο πρωθυπουργός τάχθηκε επίσης υπέρ της εξέτασης νέων μορφών συνεργασίας με τρίτες χώρες και υπογράμμισε την ανάγκη να σταλεί σαφές μήνυμα ότι «δεν θα κρίνουν οι διακινητές ποιος θα εισέρχεται στην Ευρώπη».
Ουκρανία, ελευθερία της ναυσιπλοΐας και Μέση Ανατολή
Μητσοτάκης και Κόστα συζήτησαν ακόμη τις εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς την Ουκρανία και την ετοιμότητα της Ευρώπης να συμμετάσχει στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ θα πρέπει να εκπροσωπείται από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, την οποία συνέδεσε με την επισιτιστική ασφάλεια και τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι δεν μπορεί να υπάρχουν επιθέσεις εναντίον νόμιμων πλοίων και τόνισε την ανάγκη διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας χωρίς τέλη στα Στενά του Ορμούζ.
Για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες», χαρακτηρίζοντάς την παράδειγμα της δυνατότητας της Ευρώπης να έχει αυτόνομη παρουσία σε περιοχές με ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία.
Παράλληλα, σημείωσε ότι απαιτείται μεγαλύτερη και ευρύτερη συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών σε τέτοιες αποστολές.
Κόστα: Νέες πηγές χρηματοδότησης για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε την ανάγκη η ΕΕ να προσαρμόσει τον προϋπολογισμό της στα νέα γεωπολιτικά δεδομένα.
Όπως ανέφερε, οι νέες συνθήκες απαιτούν έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που θα ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες της άμυνας, της κοινωνικής πολιτικής και της συνοχής, αλλά και στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Ο κ. Κόστα σημείωσε ότι για την επίτευξη αυτών των στόχων θα χρειαστεί ένα πακέτο νέων πηγών χρηματοδότησης, προσθέτοντας ότι οι μέχρι τώρα συζητήσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα είναι εποικοδομητικές.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της σταθερότητας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
