Ενώ οι πυροσβέστες στην Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ισπανία και πολλά άλλα μέρη αγωνίζονται πολλές φορές άνισα απέναντι σε καταστροφικές πυρκαγιές, η ανάγκη για την πρόληψή τους γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Μια ριζοσπαστική λύση μπορεί να βρίσκεται στη βόσκηση, σύμφωνα με ειδικούς.
Η ιδέα της χρήσης ζώων που βόσκουν για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών στο τοπίο κερδίζει έδαφος και εγκρίθηκε επίσημα φέτος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το κορυφαίο λόμπι των αγροτών.
Φέτος, οι ερευνητές έχουν αποδώσει τον περιορισμό της εξάπλωσης των πυρκαγιών σε περιοχές της Εξτρεμαδούρα, της Ανδαλουσίας και της Βαλένθια στην Ισπανία στην κατανάλωση θάμνων από τα ζώα βόσκησης.
Ωστόσο, ενώ η λύση είναι χαμηλής τεχνολογίας, δεν είναι φθηνή, καθώς οι βοσκοί συχνά εξαρτώνται από κρατικές επιδοτήσεις για να βιοποριστούν. Και το ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο, λένε οι ειδικοί στον έλεγχο των πυρκαγιών, είναι η έμφαση που δίνουν οι πολιτικοί στην καταπολέμηση των πυρκαγιών από τη στιγμή που έχουν ήδη ανάψει, αντί να επενδύουν στην πρόληψη.
Οι εγκαταλελειμμένες γεωργικές εκτάσεις γεμίζουν με θάμνους που ξεραίνονται ή αντικαθίστανται από ευάλωτα, ομοιογενή δάση που καίγονται εύκολα. Το δορυφορικό παρατηρητήριο του ευρωπαϊκού διαστημικού προγράμματος Copernicus επιβεβαίωσε ότι οι μεγαλύτερες πυρκαγιές που μαστίζουν αυτή τη στιγμή την Ευρώπη συμβαίνουν πράγματι σε περιοχές όπου τα δάση και οι θαμνώδεις εκτάσεις σχηματίζουν μεγάλα, συνδεδεμένα τοπία.
Ωστόσο, ενώ υπάρχει άφθονη φυσική τροφή για κατσίκες, η αγορά δεν προσφέρει πολλά κίνητρα για τους βοσκούς. Ο Χοσέ Μαρία Καστίγια του ισπανικού αγροτικού λόμπι ASAJA δήλωσε ότι η προσέλκυση νέων στην εκτροφή κατσικιών είναι αδύνατη, αν δεν είναι κερδοφόρα. Η λύση, υποστήριξε, είναι η δημιουργία ενός ειδικού ταμείου, ακολουθώντας την ίδια λογική με την αντίδραση της ΕΕ στον κορονοϊό το 2020.
«Κάποιοι λένε ότι οι αγρότες που ζουν δίπλα στα σύνορα με τη Ρωσία πρέπει να λάβουν περισσότερα χρήματα, καθώς αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας», είπε. Η πρώτη γραμμή άμυνας που προσφέρουν οι βοσκοί απέναντι στις πυρκαγιές, υποστήριξε, «είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα».
Βόσκηση για καλό σκοπό
Οι χρηματοδότες αγκαλιάζουν το έργο Fire Flocks της Καταλονίας ως πιθανή ιστορία επιτυχίας, συνδυάζοντας την πρόληψη των πυρκαγιών με την εμπορική γεωργία.
Με χρηματοδότηση από την τοπική αυτοδιοίκηση και χρήση γεωργικών κονδυλίων της ΕΕ, οι κτηνοτρόφοι αιγοπροβάτων στέλνουν τα ζώα τους για βόσκηση σε συγκεκριμένες δασικές εκτάσεις υψηλού κινδύνου που ορίζονται από τις τοπικές αρμόδιες αρχές. Και στα τοπικά καταστήματα, οι αγρότες πωλούν το τυρί και το γιαούρτι τους με ειδική ετικέτα για να ενημερώσουν τους αγοραστές για τον ευγενή σκοπό τους. Διαφορετικές περιοχές στην Ισπανία χρησιμοποιούν κατσίκες, πρόβατα, αγελάδες ή ακόμα και άλογα για να κάνουν τη δουλειά.
Η Κομισιόν έχει επισημάνει τη βόσκηση ως έναν τρόπο με τον οποίο τα ζώα εκτροφής μπορούν να βοηθήσουν τις κοινωνίες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, αντί να αποτελούν πηγή ρύπανσης. Σε ανακοίνωση του Μαρτίου σχετικά με την πρόληψη των πυρκαγιών, επεσήμανε τη βόσκηση ως μέρος της λύσης και επανέλαβε την υποστήριξή της σε μια νέα στρατηγική για την κτηνοτροφία της Ευρώπης.
Ωστόσο, οι θιασώτες αυτής της πρακτικής παραπονιούνται ότι οι Βρυξέλλες έχουν κάνει ελάχιστα για να εφαρμόσουν αυτήν την ιδέα στην πράξη.
Πέρυσι, μια σειρά εμπειρογνωμόνων από το Επιστημονικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Ακαδημιών επέκρινε την ΕΕ για «υπερβολική εστίαση στην καταστολή των πυρκαγιών και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης» αντί για συστημικές λύσεις για την αναμόρφωση ενός τοπίου επιρρεπούς σε πυρκαγιές.
Η ομάδα δημοσίευσε μια σειρά συστάσεων για τις πυρκαγιές, με τη βόσκηση ζώων ως ένα από τα κεντρικά εργαλεία που «έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στη μείωση του μεγέθους και της σοβαρότητας των πυρκαγιών».
Ο γεωργικός προϋπολογισμός της ΕΕ υποστηρίζει μια σειρά προσεγγίσεων διαχείρισης πυρκαγιών, δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής, Λουίζ Μπόγκι, συμπεριλαμβανομένης της βόσκησης ζώων, μεταξύ άλλων μέτρων όπως οι δασικοί δρόμοι που χρησιμεύουν και ως αντιπυρικές ζώνες.
Αλλαγή τρόπου διαχείρισης
Στη Μαδρίτη, μια από τις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο από τις πυρκαγιές, η τοπική αυτοδιοίκηση εξετάζει επίσης τη βόσκηση ζώων για την πρόληψη των πυρκαγιών. Οι τοπικές φάρμες θα αναπτύξουν ζώα σε μια δασική έκταση 37.000 στρεμμάτων, όπως ανακοίνωσαν νωρίτερα φέτος, κοστίζοντας στην κυβέρνηση 800.000 ευρώ. Ωστόσο, οι πυρκαγιές που έπληξαν πριν λίγο καιρό την περιοχή έχουν αποτεφρώσει ήδη 270.000 στρέμματα.
Ο Τζο ΜακΝόρτον, ο οποίος μελετά τις πυρκαγιές σε πραγματικό χρόνο στο Copernicus, υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες βόσκησης. Ωστόσο, μπορεί να μην είναι αρκετές σε ακραίες καταστάσεις. «Υπό σοβαρές συνθήκες, παράγοντες όπως οι ισχυροί άνεμοι μπορούν να μεταφέρουν αναμμένα κάρβουνα πολύ μπροστά από το κύριο μέτωπο της πυρκαγιάς», είπε, «επιτρέποντας στις πυρκαγιές να διασχίσουν κενά».
Η μέθοδος της βοσκής δεν θα πρέπει να είναι η μόνη λύση, δήλωσε ο Ουρμπάνο Φρα Παλέο, του πανεπιστημίου της Εξτρεμαδούρα, αλλά δεν υπάρχει και άλλος τρόπος να το παρακάμψουμε. «Χωρίς τους βοσκούς, η χαμηλή βλάστηση θα συνεχίσει να επιστρέφει», είπε.
«Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων δεν το καταλαβαίνουν αυτό», είπε ο Φρα. «Απλώς σκέφτονται με όρους διαχείρισης της πυρκαγιάς όταν συμβαίνει αυτό, αλλά δεν σκέφτονται με όρους διαχείρισης του τοπίου».
Πηγή: Politico
