Στα 30 χρόνια η πραγματική έκτιση ποινής για τους πολυϊσοβίτες με αφορμή την υπόθεση Γιωτόπουλου – Κατατέθηκε στη Βουλή η τροπολογία

Έκτιση ποινής για πολυϊσοβίτες: Τι αλλαγές φέρνει η τροπολογία

Η τροπολογία αλλάζει τις προϋποθέσεις του Ποινικού Κώδικα (άρθρο 105Β) για το πότε ένας κρατούμενος μπορεί να ζητήσει να βγει από τη φυλακή υπό όρους. Στην πράξη, χωρίζει τους καταδικασμένους σε κατηγορίες ανάλογα με τη βαρύτητα των εγκλημάτων τους.

Για τα κοινά αδικήματα, ο κρατούμενος πρέπει να μείνει έγκλειστος (χωρίς να υπολογίζονται τα μεροκάματα) για τα 2/5 της ποινής του ή για 16 χρόνια αν έχει μία ισόβια κάθειρξη.

Για τα βαρύτατα εγκλήματα -όπως η τρομοκρατία, η εγκληματική οργάνωση, η ανθρωποκτονία, η εμπορία ναρκωτικών, η διακίνηση μεταναστών, ο εμπρησμός δάσους, οι ληστείες, οι βιασμοί και τα εγκλήματα κατά ανηλίκων- τα πράγματα γίνονται πολύ πιο αυστηρά. Ο κατάδικος υποχρεούται να εκτίσει πραγματικά τα 3/5 της ποινής του και, αν εκτίει μία ισόβια, τουλάχιστον 18 χρόνια στη φυλακή.

Αν ο κρατούμενος έχει καταδικαστεί και σε επιπλέον ποινές (επιπρόσθετα χρόνια κάθειρξης), τα παραπάνω όρια αυξάνονται κατά το 1/3 αυτών των ποινών. Σε κάθε περίπτωση, το ταβάνι πραγματικής παραμονής στη φυλακή για όσους εκτίουν μία ισόβια (ή συνδυασμό πρόσκαιρων ποινών) διαμορφώνεται στα 20 χρόνια.

Η μεγάλη αλλαγή αφορά αποκλειστικά τους πολυϊσοβίτες (όσους δηλαδή έχουν καταδικαστεί σε περισσότερες από μία φορές ισόβια). Γι’ αυτούς το ελάχιστο όριο πραγματικής παραμονής στο σωφρονιστικό κατάστημα αυξάνεται πλέον από τα 25 στα 30 έτη, χωρίς κανέναν ευεργετικό υπολογισμό μεροκάματων.

Τέλος, για όσους έχουν καταδικαστεί σε πολύ μεγάλες πρόσκαιρες ποινές για βαρέα εγκλήματα που ξεπερνούν κατά 10 χρόνια το ανώτατο όριο έκτισης, η αποφυλάκιση με όρους μπορεί να εξεταστεί μόνο αφότου συμπληρώσουν 17 χρόνια πραγματικής φυλάκισης.

Όπως αναφέρεται στη συνοδευτική έκθεση, ο στόχος της αυστηροποίησης είναι να υπάρχει μια δίκαιη και αναλογική διαβάθμιση, λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη απαξία και τις βαριές συνέπειες που έχουν στην κοινωνία τα εγκλήματα για τα οποία επιβάλλονται πολλαπλές ισόβιες ποινές.

Το ιστορικό του νομικού καθεστώτος

Όπως είχε επισημάνει και αναλύσει έγκαιρα το Dikastiko.gr, το νομοθετικό πλαίσιο γύρω από την υφ’ όρον απόλυση πολυϊσοβιτών έχει περάσει από διαδοχικά στάδια. Μέχρι το 2019, όσοι είχαν καταδικαστεί σε παραπάνω από μία φορά ισόβια θεμελίωναν δικαίωμα αίτησης αποφυλάκισης στα 19 έτη πραγματικής έκτισης συν μεροκάματα, με τη νομολογία του Αρείου Πάγου να ορίζει τότε ότι τα πλασματικά χρόνια συμπλήρωναν συνολικά τα 25 έτη.

Το 2019, με την τροποποίηση του Ποινικού Κώδικα, ο νομοθέτης ανέβασε το όριο στα 25 έτη πραγματικής έκτισης. Στη βάση αυτής της διάταξης δόθηκαν οι απαντήσεις σε αιτήματα πολυϊσοβιτών, όπως στην περίπτωση του Δημήτρη Κουφοντίνα που είχε επικαλεστεί τον παλαιότερο ευνοϊκότερο νόμο ζητώντας να αποφυλακιστεί στα 19 χρόνια, αλλά απορρίφθηκε επειδή τότε ορίστηκε για πρώτη φορά ειδική διάταξη για τις πολλαπλές ισόβιες καθείρξεις. Ανάλογη ήταν και η επιχειρηματολογία της πρόσφατης πρότασης αναίρεσης του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, κ. Λογοθέτη, για την υπόθεση αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου.

Στη συνέχεια ακολούθησαν οι τροποποιήσεις του 2021 επί Κώστα Τσιάρα και του 2024 επί Γιώργου Φλωρίδη, οι οποίες αυστηροποίησαν περαιτέρω το σωφρονιστικό πλαίσιο, οδηγώντας στη σημερινή νομοθετική πρωτοβουλία που θέτει τον πήχη της πραγματικής έκτισης στα 30 έτη.

Ερώτημα παραμένει αν αυτή η διάταξη καταλαμβάνει τον Αλ. Γιωτόπουλο, με πολλούς νομικούς να θεωρούν πως δεν μπορεί να τον περιλαμβάνει αφού πλέον υφίσταται προηγούμενος ευνοϊκότερος νόμος που ορίζει τα των πολυϊσοβιτών.