«Θεωρία Μαραντόνα»: Τι αποκαλύπτει για αγορές και επιτόκια

Τι κοινό μπορεί να έχει το ιστορικό γκολ του Ντιέγκο Μαραντόνα απέναντι στην Αγγλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1986 με τη στρατηγική της Federal Reserve; Περισσότερα απ’ όσα θα περίμενε κανείς.

Η λεγόμενη «θεωρία Μαραντόνα» για τα επιτόκια, που είχε διατυπώσει πριν από χρόνια ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Mervyn King, επανέρχεται στο επίκεντρο μετά την επιλογή του να ηγηθεί της νέας ομάδας εργασίας για την επικοινωνία της Fed. Η φιλοσοφία της βασίζεται στη δύναμη των προσδοκιών: οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να επηρεάσουν τις αγορές περισσότερο μέσω της επικοινωνίας τους παρά μέσω των ίδιων των αποφάσεών τους για τα επιτόκια.

Ο King χρησιμοποιεί τα δύο διάσημα γκολ του Μαραντόνα απέναντι στην Αγγλία ως μεταφορά για τη νομισματική πολιτική.

Το πρώτο, το περιβόητο «Χέρι του Θεού», συμβολίζει την παλαιότερη προσέγγιση των κεντρικών τραπεζών: απρόβλεπτες κινήσεις, έλλειψη διαφάνειας και αποφάσεις που αιφνιδιάζουν τις αγορές.

Το δεύτερο γκολ, όμως, θεωρείται η ιδανική αναπαράσταση της σύγχρονης νομισματικής πολιτικής. Ο Μαραντόνα διένυσε περίπου 60 γιάρδες σχεδόν σε ευθεία γραμμή, περνώντας πέντε αμυντικούς. Οι αντίπαλοί του περίμεναν ότι θα αλλάξει κατεύθυνση και αντέδρασαν σε αυτές τις προσδοκίες, επιτρέποντάς του τελικά να συνεχίσει ευθεία προς το τέρμα.

Αντίστοιχα, οι αγορές δεν αντιδρούν μόνο στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών αλλά κυρίως σε όσα πιστεύουν ότι αυτές θα πράξουν στο μέλλον.

Η επικοινωνία ως εργαλείο άσκησης πολιτικής

Η στρατηγική αυτή αποκτά νέα σημασία καθώς η Fed αναδιοργανώνει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί με τις αγορές.

Η λογική της «θεωρίας Μαραντόνα» είναι απλή: η κεντρική τράπεζα μπορεί να εμφανίζεται κατά καιρούς πιο αυστηρή (hawkish) ή πιο ήπια (dovish), χωρίς τελικά να μεταβάλλει ουσιαστικά την κατεύθυνση της πολιτικής της. Με αυτόν τον τρόπο επηρεάζει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες, ακόμη και αν τα επιτόκια παραμένουν αμετάβλητα.

Η εικόνα της αμερικανικής οικονομίας δεν φαίνεται να δικαιολογεί έναν νέο κύκλο επιθετικών αυξήσεων επιτοκίων.

Τα βασικά συμπεράσματα από τα τελευταία μακροοικονομικά δεδομένα είναι:

• Η πραγματική καταναλωτική δαπάνη κινείται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.
• Οι προσλήψεις στους κυκλικούς κλάδους παραμένουν υποτονικές.
• Η αγορά εργασίας απέχει από το να χαρακτηριστεί υπερθερμασμένη.
• Οι ρυθμοί αύξησης των εισοδημάτων και των μισθών παραμένουν συμβατοί με τη μακροχρόνια τάση.
• Οι πληθωριστικές πιέσεις στα βασικά αγαθά υποχωρούν, ενώ και το κόστος στέγασης αναμένεται να επιβραδυνθεί, καθώς οι δείκτες ενοικίων σε πραγματικό χρόνο προεξοφλούν χαμηλότερο πληθωρισμό.

Με άλλα λόγια, οι δύο βασικοί κινητήρες της αμερικανικής οικονομίας —η κατανάλωση και η αγορά εργασίας— εμφανίζονται σταθεροί αλλά όχι υπερβολικά ισχυροί, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως «Goldilocks»: ανάπτυξη χωρίς έντονες πληθωριστικές πιέσεις.

Γιατί η αγορά ίσως υπερεκτιμά τις αυξήσεις επιτοκίων

Παρά τα παραπάνω στοιχεία, οι αγορές εξακολουθούν να ενσωματώνουν σημαντική πιθανότητα για μια ιδιαίτερα επιθετική στάση της Fed μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η αγορά αποτιμά περίπου 35% πιθανότητα για τέσσερις ή περισσότερες αυξήσεις επιτοκίων, εκτίμηση που θεωρείται υπερβολική με βάση τα σημερινά θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας.

Το πιθανότερο σενάριο φαίνεται να είναι είτε η διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα είτε μία έως δύο περιορισμένες αυξήσεις, χωρίς σημαντική αλλαγή στις χρηματοοικονομικές συνθήκες.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον επιβεβαιωθεί η «θεωρία Μαραντόνα», αρκετές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσαν να ευνοηθούν.

Ο χρυσός και κυρίως το ασήμι εμφανίζονται ελκυστικά σε περίπτωση που η Fed επιλέξει τελικά να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια. Η στρατηγική αυτή αποκτά μεγαλύτερη αξία όσο οι αγορές αναθεωρούν προς τα κάτω τις προσδοκίες για επιθετική σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής.

Αν η Fed περιοριστεί σε μία ή δύο αυξήσεις επιτοκίων, τα νομίσματα των αναδυόμενων αγορών ενδέχεται να συνεχίσουν να επωφελούνται από τις υψηλότερες αποδόσεις τους. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το βραζιλιάνικο ρεάλ, το μεξικανικό πέσο, το κολομβιανό πέσο και το νοτιοαφρικανικό ραντ.

Ένα περιβάλλον σταθερής ανάπτυξης, χωρίς έντονες πληθωριστικές πιέσεις και χωρίς επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, παραμένει γενικά ευνοϊκό για τις αγορές μετοχών, καθώς οι χρηματοοικονομικές συνθήκες δεν επιδεινώνονται σημαντικά.