Όπως τονίζει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου, το νομοσχέδιο στοχεύει στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και στη μείωση της γραφειοκρατίας, ενώ εκπέμπει «σαφές μήνυμα ότι η Ελλάδα υποδέχεται όσους επιλέγουν τη νόμιμη οδό και αντιτάσσεται σε όσους παραβιάζουν την έννομη τάξη και εκμεταλλεύονται την ανθρώπινη ανάγκη». Παράλληλα, απευθύνεται κάλεσμα προς τα κόμματα της αντιπολίτευσης να τοποθετηθούν με υπευθυνότητα και ρεαλισμό απέναντι στις προκλήσεις της εποχής.
Στην Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε επί της αρχής από τη Νέα Δημοκρατία. Το ΠΑΣΟΚ δήλωσε επιφύλαξη ως προς τη στάση του στην Ολομέλεια, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν, από διαφορετικές ωστόσο ιδεολογικές αφετηρίες.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνονται:
- Η θέσπιση συγκεκριμένου ηλικιακού ορίου για τους μετακαλούμενους εργαζόμενους και, για πρώτη φορά, η δυνατότητα συμμετοχής των Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης ως άμεσων εργοδοτών στη διαδικασία, με στόχο την καλύτερη οργάνωση της μετακλητής εργασίας. Προβλέπεται επίσης ταχεία διαδικασία μετάκλησης έως 500 εργαζομένων ανά έργο σε περιπτώσεις στρατηγικών επενδύσεων ή μεγάλων δημόσιων έργων.
- Για την προσέλκυση εργαζομένων υψηλής εξειδίκευσης, αυξάνεται η διάρκεια ισχύος της «μπλε κάρτας» της ΕΕ από δύο σε τρία έτη και θεσπίζονται νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως η tech visa για εργαζόμενους σε νεοφυείς επιχειρήσεις και η talent visa.
- Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για φοιτητές και σπουδαστές από τρίτες χώρες, καθώς η διάρκεια της άδειας διαμονής για σπουδές ταυτίζεται με τη μέγιστη διάρκεια του προγράμματος σπουδών. Μετά την αποφοίτηση, προβλέπεται δυνατότητα παραμονής για ένα έτος με άδεια αναζήτησης εργασίας ή σύστασης επιχείρησης.
- Ενισχύονται οι δράσεις προένταξης ήδη από το στάδιο υποδοχής των αιτούντων διεθνή προστασία, ώστε να επιτυγχάνεται ταχύτερη και ομαλότερη ένταξη στην αγορά εργασίας.
- Αναθεωρούνται οι προϋποθέσεις χορήγησης δεκαετούς άδειας διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που εισήλθαν στη χώρα ως ασυνόδευτοι ανήλικοι και φοίτησαν σε ελληνικό σχολείο. Το υπουργείο σημειώνει ότι η προηγούμενη ρύθμιση είχε περιορισμένη εφαρμογή και ήταν επιδεκτική καταχρήσεων. Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται μεταβατική διάταξη για εκκρεμείς αιτήσεις, ενώ καλύπτονται πλήρως όσοι έχουν παρακολουθήσει έξι τάξεις ελληνικού σχολείου ή χρήζουν εξατομικευμένης προστασίας για ανθρωπιστικούς ή εξαιρετικούς λόγους.
- Θεσπίζονται δεσμευτικοί κανόνες εγγραφής στο Μητρώο ΜΚΟ του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ενώ αυστηροποιούνται οι ποινές για μέλη ΜΚΟ που εμπλέκονται σε διακίνηση ή διευκόλυνση παράνομης διαμονής.
Βολουδάκη: Σύστημα που αποτρέπει την παράνομη μετανάστευση
Κατά τη δεύτερη ανάγνωση του νομοσχεδίου, η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη ανέφερε ότι πρόκειται για ένα θεσμικό πλαίσιο που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική πολιτεία αντιμετωπίζει ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της εποχής. Όπως τόνισε, ο στρατηγικός στόχος είναι η δημιουργία ενός συστήματος που λειτουργεί αποτρεπτικά στην παράνομη μετανάστευση και ταυτόχρονα ανοίγει νόμιμες, ελεγχόμενες και αποτελεσματικές οδούς εισόδου εργατικού δυναμικού, εκεί όπου το χρειάζεται η ελληνική οικονομία.
Το παράδειγμα του Κουτσόχερου
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη δομή φιλοξενίας στο Κουτσόχερο, την οποία η υφυπουργός χαρακτήρισε ως σημαντική τομή. Όπως εξήγησε, πρόκειται για δομή όπου φιλοξενούνται άτομα με προσφυγικό προφίλ πριν από την τελική κρίση των αιτήσεών τους, με έμφαση στην προένταξη μέσω μαθημάτων ελληνικής γλώσσας, επαγγελματικής κατάρτισης και διασύνδεσης με την αγορά εργασίας. Το μοντέλο αυτό, όπως είπε, έχει αποδώσει και προγραμματίζεται η επέκτασή του και σε άλλες δομές.
Συνεργασία με ΜΚΟ και ασυνόδευτοι ανήλικοι
Αναφορικά με τη συνεργασία με ΜΚΟ, η κα Βολουδάκη διευκρίνισε ότι στο εξής οι σχετικές δράσεις θα υλοποιούνται μέσω ανοικτών διαδικασιών και διαγωνισμών, αντί απευθείας προγραμματικών συμφωνιών. Διαβεβαίωσε επίσης ότι δεν θα υπάρξει κανένα κενό στη φιλοξενία ασυνόδευτων ανηλίκων.
Για τη διακρίβωση της ανηλικότητας, υπενθύμισε ότι εφαρμόζεται η σχετική ΚΥΑ, η οποία προβλέπει τόσο ψυχοκοινωνική αξιολόγηση όσο και ιατρικές εξετάσεις. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι το προσεχές διάστημα κινητές μονάδες πλήρως εξοπλισμένες θα βρίσκονται σε όλα τα σημεία πρώτης υποδοχής.
Οι κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις
Ο εισηγητής της ΝΔ Βασίλης Υψηλάντης υποστήριξε ότι το νομοσχέδιο λύνει χρόνια διοικητικά αδιέξοδα, απλοποιεί διαδικασίες και μετατοπίζει τη μεταναστευτική πολιτική από τη διαχείριση της παρανομίας στη στρατηγική της νομιμότητας, συνδέοντας τη μετανάστευση με τις ανάγκες της οικονομίας.
Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, η εισηγήτρια Νάντια Γιαννακοπούλου έθεσε ζητήματα ένταξης μακροχρόνια εργαζόμενων χωρίς χαρτιά, ιδιαίτερα γυναικών στον τομέα της φροντίδας, ενώ άσκησε κριτική για την έλλειψη ουσιαστικών λύσεων στο πρόβλημα των εργατών γης.
Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε λόγο για αποσπασματικές παρεμβάσεις χωρίς ολιστική προσέγγιση ένταξης, το ΚΚΕ χαρακτήρισε τις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης «σύγχρονα δουλεμπορικά», ενώ κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης άσκησαν κριτική είτε για υπερβολική αυστηρότητα είτε για υπερβολική χαλαρότητα της κυβερνητικής πολιτικής.
Τροπολογία για την Κρήτη
Κλείνοντας τη συζήτηση στην επιτροπή, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης προανήγγειλε την κατάθεση τροπολογίας για τη δημιουργία δύο προσωρινών δομών στην Κρήτη, στο Ηράκλειο και τα Χανιά. Όπως είπε, στις δομές αυτές θα πραγματοποιείται η αρχική φιλοξενία και ο διαχωρισμός όσων δικαιούνται διεθνή προστασία από όσους δεν πληρούν τα κριτήρια, με στόχο την ταχύτερη επιστροφή των τελευταίων. Παράλληλα, εξετάζεται διάταξη για απλούστευση της διαδικασίας υπαγωγής ασυνόδευτων ανηλίκων σε καθεστώς επιτροπείας, ώστε να περιοριστεί η γραφειοκρατία.
