Το νέο άτυπο διμέτωπο και μια επικίνδυνη παγίδα
Πριν την ίδρυση της ΕΛΑΣ το ΠΑΣΟΚ είχε διαμορφώσει μια στρατηγική η οποία στόχευε σχεδόν αποκλειστικά τη Νέα Δημοκρατία. Και μπορεί εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ να διευκρινίζουν – αν και πιο αμήχανα – ότι κύριος αντίπαλος παραμένει η ΝΔ, ωστόσο στην πράξη η Χαριλάου Τρικούπη καλείται να ανοίξει νέο διμέτωπο, από τη στιγμή που το εγχείρημα του Τσίπρα δείχνει να εξασφαλίζει για την ώρα με σχετική απόσταση ασφαλείας (γύρω στις 4-5 μονάδες, ανάλογα τη ) τη . Αυτό οφείλεται κατά βάση στο γεγονός ότι ο πρώην πρωθυπουργός καταφέρνει να απορροφήσει – πέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ και μια μικρή δεξαμενή εκλογέων του ΠΑΣΟΚ – ψηφοφόρους του ΜέΡΑ25, της Πλεύσης Ελευθερίας, του ΚΚΕ αλλά και ανθρώπους που το 2023 δεν προσήλθαν στην κάλπη. Σε αυτά τα κατά βάση αντισυστημικά κοινά το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύεται να απευθυνθεί, λόγω του θεσμικού του χαρακτήρα.
Από εκεί και ύστερα, η επάνοδος του Αλέξη Τσίπρα ενισχύει τη συσπείρωση της ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, αναβιώνοντας κατά κάποιο τρόπο το γνωστό αντι-ΣΥΡΙΖΑ (πλέον αντι-Τσίπρα) μέτωπο. Αυτό συμπεριλαμβάνει, ως γνωστόν, και μερίδα των εκλογέων του ΠΑΣΟΚ, η οποία ενδέχεται να στηρίξει εκλογικά τον νυν πρωθυπουργό με στόχο να αποτραπεί η επιστροφή του πρώην προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση. Η τάση αυτή αναμένεται – εφόσον επιβεβαιωθεί στην πράξη – να φέρει σε δύσκολη θέση τη Χαριλάου Τρικούπη, αν υπάρξουν δεύτερες κάλπες, καθώς δημοσκόποι εκτιμούν ότι σε αυτήν την περίπτωση θα ενισχυθεί η πόλωση ανάμεσα στα δύο πρώτα κόμματα.
Η χαμένη ευκαιρία
Στελέχη του ΠΑΣΟΚ βρίσκονται συνεχώς αντιμέτωπα με τη διαπίστωση ότι το κόμμα είχε τρία χρόνια χρόνο ώστε να διασφαλίσει τουλάχιστον τη δεύτερη θέση και να κοντράρει μέσω αυτής στα ίσα τη Νέα Δημοκρατία. Κάποιοι κάνουν λόγο για άστοχο σουτ σε κενή εστία. Η απάντηση που δίνουν τα στελέχη της Τρικούπη είναι συνήθως ότι το κόμμα πλήρωσε δυσανάλογα το κόστος της οικονομικής κρίσης. Ο Χρήστος Κακλαμάνης παρέπεμψε, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην ΕΡΤ (η οποία προκάλεσε θόρυβο, καθώς παραδέχτηκε ότι ο στόχος της πρωτιάς απομακρύνεται με την έλευση Τσίπρα), στη γενικότερη πτώση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων στην Ευρώπη, παραπέμποντας στο γερμανικό SPD.
Δεν πρόκειται για μια λανθασμένη διαπίστωση. Ωστόσο, η σύγκριση δεν είναι πλήρης. Το SPD είναι από το 1998 μέχρι σήμερα – με ένα διάλειμμα την περίοδο 2009-2013 – διαρκώς παρόν στις ομοσπονδιακές κυβερνήσεις της Γερμανίας. Άρα έχει κυβερνητική φθορά. Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, βρίσκεται εδώ και έντεκα χρόνια στην αντιπολίτευση, χωρίς να εκτοξεύει τα ποσοστά του σε βαθμό που να αξιώνει εκλογική πρωτιά. Στην αντιπολίτευση βρίσκονται επίσης εδώ και λίγα χρόνια τα αντίστοιχα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα σε Φινλανδία και Σουηδία, τα οποία βρίσκονται όμως στις δημοσκοπήσεις των χωρών τους στην πρώτη θέση. Προφανώς η ελληνική περίπτωση είναι διαφορετική σε σχέση με τις σκανδιναβικές χώρες, ωστόσο η τάση στις βόρειες χώρες αναιρεί εν μέρει το επιχείρημα περί ευρύτερης κρίσης της σοσιαλδημοκρατίας, πόσο μάλλον όταν αυτή βρίσκεται στην αντιπολίτευση.
Το ΠΑΣΟΚ έχει – πέρα από τα δείγματα εσωστρέφειας που εκπέμπει κατά καιρούς –κατά βάση τρία βασικά προβλήματα: τις χαμηλές πτήσεις του στα αστικά κέντρα, τα χαμηλά ποσοστά του Νίκου Ανδρουλάκη στο ερώτημα της πρωθυπουργησιμότητας και τη δυσκολία του να πείσει ευρύτερα ακροατήρια ότι διαθέτει αφήγημα. Από την άλλη, η Τρικούπη υπερτερεί προς το παρόν σε οργανωτικό και προγραμματικό επίπεδο, ενώ είναι και σε θέση, λόγω της κοινοβουλευτικής της δράσης – όση ζωή έχει απομείνει ακόμη στη νυν Βουλή – να αναδείξει ζητήματα της δημόσιας ζωής με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι θα μπορούσε η ΕΛΑΣ. Υπάρχει βέβαια το εξής δίλημμα: Ο κόσμος θα ψηφίσει για να βγάλει πρωθυπουργό ή θα στηρίξει έναν πολιτικό φορέα που εκφράζει ένα συγκεκριμένο προγρμαμματικό πλαίσιο; Οι μετρήσεις κλίνουν προς το παρόν προς το πρώτο, αλλά η τελική κρίση θα έρθει στην ώρα της κάλπης.
Αλλαγή στρατηγικής με έμφαση στη θεσμικότητα
Υπό αυτό το πρίσμα, στο ΠΑΣΟΚ δείχνουν να έχουν αντιληφθεί ότι χρειάζεται αναδιαμόρφωση της στρατηγικής, με τα στελέχη του να δίνουν βάση στα ζητήματα της καθημερινότητας και κυρίως στην ανεξέλεγκτη ακρίβεια, για την οποία η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να βρει κάποιο πειστικό αντίδοτο. Η έδειξε ότι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κάνει δουλειά και είναι σε θέση να αναδεικνύει τις όποιες κυβερνητικές αστοχίες. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν οι παρεμβάσεις του αλλά και του για το θέμα στη Βουλή την Παρασκευή (3/7). Ταυτόχρονα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε στην τηλεοπτική του αλλά και με τις συναντήσεις του με τις ηγεσίες του ΥΠΕΞ και του ΥΠΕΘΑ να αναδείξει τον προγραμματικό λόγο και τη θεσμικότητα του ΠΑΣΟΚ και να αποστασιοποιηθεί από τυχόν λαϊκιστικές και μηδενιστικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, σύσσωμο το κόμμα τήρησε μια στη τραγική δολοφονία της Βάγιας Νέστορα: Καταδίκασε την τρομοκρατική πράξη χωρίς αστερίσκους και ταυτόχρονα αποστασιοποιήθηκε από την στελεχών του κυβερνητικού κόμματος.
Τέλος, στην Τρικούπη θα πρέπει μάλλον να χαμογελούν για τη μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου που διοργάνωσε ο βουλευτής Νοτίου Τομέα Αθηνών Παύλος Χρηστίδης για τη γιορτή του την Τετάρτη (1/7), στο οποίο η παράταξη κατάφερε να εκπέμψει ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας και αισιοδοξίας ενόψει της δύσκολης συνέχειας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμη η μαζική παρουσία πασοκογενών δημάρχων από την Αττική. Αυτή επιβεβαιώνει ότι το ΠΑΣΟΚ διαθέτει εφεδρείες στον μεγαλύτερο εκλογικό χάρτη της χώρας, ο οποίος αποτελεί την αχίλλειο πτέρνα του κόμματος. Για ανεξήγητους λόγους, αυτές οι εφεδρείες φαίνεται να μην έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς μέχρι σήμερα.
