Από τη δημιουργία αποκεντρωμένων data centers και την ενεργειακή τους αυτονομία, το AI Factory «Pharos» και τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», μέχρι τη μάχη για τα ανοιχτά δεδομένα, την προστασία των ανηλίκων στα social media και την απλοποίηση της σχέσης πολίτη – Δημοσίου, ο Υπουργός περιγράφει το σχέδιο για μια χώρα που δεν επιδιώκει να ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά να πρωταγωνιστεί σε αυτές.
– Η εμπειρία από άλλες χώρες δείχνει ότι τα data centers είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρα και ασκούν σημαντικές πιέσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα. Στην Ελλάδα, πώς μπορεί να αποτραπεί ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου, προκειμένου να μην επιβαρυνθεί το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις;
Σήμερα η Ελλάδα διαθέτει σχετικά μικρή ισχύ σε data centers, περίπου 42 MW, που εντοπίζονται, κυρίως, γύρω από την Αττική, για να είναι πιο κοντά στο σημείο απ’ όπου απαιτούνται περισσότερα δεδομένα, αλλά και γιατί εκεί βρίσκονται οι τεχνικοί, λόγος που θεωρώ πως δεν πρέπει να αποτελεί πρόβλημα, αφού μπορούν κι εκείνοι να αποκεντρωθούν.
Κάναμε μία μελέτη, που παρουσιάστηκε στο Ωδείο, στην οποία φαίνονται τα κενά που υπάρχουν, υπό την έννοια της δυνατότητας να ηλεκτροδοτήσουμε νέα data centers, και πράγματι η Αττική δεν είναι μέσα στις περιοχές αυτές. Είναι, όμως, η Πελοπόννησος και η Μεγαλόπολη, η Δυτική Μακεδονία και η Θεσσαλία, που έχουν γύρω τους πολλές ανανεώσιμες και είναι πάνω στον βασικό κορμό των δικτύων.
Ο νέος, βέβαια, σχεδιασμός – και κυρίως μιλάω για τα μεγαλύτερα data centers, όπως αυτό της – είναι αποκεντρωμένος. Μιλάμε, βασικά, για data ce-nters που θα είναι «πίσω» από τον μετρητή, δηλαδή η ενέργεια δεν θα περνάει από τα δίκτυα, διότι αυτό προφανώς τα επιβαρύνει και θα μπορούσε πιθανώς να δημιουργήσει ζητήματα στην τιμολογιακή πολιτική. Κι εδώ, η κουβέντα γίνεται κυρίως για το μεγάλο data center της , που στόχος είναι να πάρει την ενέργειά του χωρίς να επιβαρύνει το δίκτυο, χρησιμοποιώντας ανανεώσιμες κατευθείαν πάνω στο κέντρο δεδομένων με μπαταρίες, αλλά και με ένα μείγμα που θα του διασφαλίζει την ενεργειακή του αυτονομία.
Άρα, με όρους και προϋποθέσεις – που κυρίως είναι η αποθήκευση – τα data centers όχι απλώς δεν θα δημιουργήσουν πρόβλημα στα δίκτυα, αλλά θα μπορούσαν να είναι και η λύση στα παράπονα που έχουν σήμερα οι παραγωγοί ανανεώσιμων πηγών για τις πολύ συχνές αποσυνδέσεις.
– Έχετε υπογραμμίσει πως το AI Factory «Pharos» και ο «Δαίδαλος» δίνουν στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μην «καταναλώνει» απλώς τεχνολογία, αλλά να παράγει γνώση, καινοτομία και εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας. Ποιες είναι μερικές από τις εφαρμογές που θα δει ο πολίτης στην πράξη;
Ο «Δαίδαλος» – ως κομμάτι των υποδομών που δημιουργούνται κάτω από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τα AI Factories – είναι πλέον σε φάση ολοκλήρωσης. Το μηχάνημα έχει τοποθετηθεί στο Λαύριο και θα πρέπει μέχρι τα τέλη Ιουλίου να μπούμε σε μία πρώτη παραγωγική λειτουργία.
Οι τρεις τομείς για τους οποίους έχει προβλεφθεί να λειτουργήσει το «Pharos»– που δεν είναι οι μοναδικοί μεν, αλλά είναι οι βασικοί – είναι: η Πολιτική Προστασία, η υγεία και τα γλωσσικά μοντέλα για τον πολιτισμό. Για παράδειγμα, υπάρχουν πανεπιστήμια ή ερευνητικά κέντρα τα οποία θέλουν να συνδυάσουν δορυφορικές ή επίγειες πληροφορίες, ώστε να δημιουργήσουν πολύ πιο στιβαρά και ακριβή προβλεπτικά μοντέλα για τις φυσικές καταστροφές, τις αγροτικές καλλιέργειες, τα δάση. Αυτό που θα κάνει ο «Δαίδαλος» είναι να ενώσει πληροφορίες, να δώσει δωρεάν υπολογιστική ισχύ σε ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις που, ενώ έχουν την ιδέα, δεν έχουν τους πόρους για να «τρέξουν» τα μοντέλα τους. Στον τομέα της υγείας, νομίζω πως τα οφέλη είναι προφανή, ενώ ήδη γίνεται μια μεγάλη κουβέντα για τα ανώνυμα ιατρικά δεδομένα, τα συνθετικά δεδομένα, τα οποία δεν ανήκουν σε κάποιο άτομο.
Κι όσον αφορά το τρίτο επίπεδο, τα γλωσσικά μοντέλα είναι σημαντικά, διότι – ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη αποδίδει πολύ καλά σε κάποιες γλώσσες, όπως τα αγγλικά – στις λιγότερο συχνά συναντώμενες γλώσσες, όπως η δική μας, δεν συμβαίνει το ίδιο. Έτσι, αν δεν πάρουμε κι εμείς πρωτοβουλίες και δεν χρησιμοποιήσουμε ευρωπαϊκά μοντέλα πιο κοντά σε εμάς – με τη Mistral υπάρχει ήδη ειδική συμφωνία – πιθανώς θα χάσουμε το τρένο των εξελίξεων σε σχέση με τη διατήρηση του εύρους των ελληνικών.
Ως προς τα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, υπάρχει σήμερα το «Μελτέμι» που έχει κατασκευαστεί από το Ερευνητικό Κέντρο Αθηνά και θέλουμε να το εξελίξουμε ακόμη περισσότερο, πράγμα που δεν είναι δύσκολο αρκεί να έχουμε δεδομένα, κείμενα, ηχητικά, βίντεο και υπολογιστική ισχύ.
– Μιλώντας για δεδομένα, ας πάμε στο data.gov.gr, τη νέα πύλη ανοιχτών δεδομένων, που φιλοδοξεί να αποτελέσει το κεντρικό σημείο πρόσβασης σε δεδομένα του ελληνικού Δημοσίου για πολίτες, ερευνητές, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και οργανισμούς. Πώς θα διασφαλιστεί ότι η πλατφόρμα δεν θα καταλήξει μία «βιτρίνα» με «νεκρά» datasets, αλλά θα τροφοδοτείται διαρκώς με αξιόπιστα και ενημερωμένα δεδομένα;
Έχει γίνει η αρχή, αλλά θέλει πολλή δουλειά ακόμη, γιατί τα ανοιχτά δεδομένα δεν έχουν να κάνουν τόσο με την τεχνολογία, όσο με τη νοοτροπία του Δημοσίου και φορέων που θεωρούν τα δεδομένα ως την αιτία ύπαρξής τους. Σήμερα, έχουμε πολλά περισσότερα datasets – ενδεικτικό ότι από τη μέρα που έγινε η παρουσίαση μέχρι να βγούμε στον «αέρα», μέσα σε δύο βδομάδες δηλαδή, προστέθηκαν 300 δεδομένα. Το 85% των δεδομένων που αντλούμε πλέον κατευθείαν – χωρίς τη μεσολάβηση ανθρώπου, δηλαδή, που είναι και το «μυστικό» – από φορείς που μας έδωσαν την άδεια, είναι πολύ καλής ποιότητας, παράγονται και αντλούνται σχετικά γρήγορα. Ωστόσο, πρέπει να πείσουμε περισσότερους φορείς να το κάνουν και η προστιθέμενη αξία έγκειται στο αν τα datasets θα είναι επικαιροποιημένα. Γι’ αυτό δημιουργήθηκε η Ειδική Γραμματεία στο Υπουργείο μας. Έτσι, θα παρακολουθούμε τα δεδομένα, αλλά και τις ανάγκες της αγοράς· θα μπορούμε να βοηθήσουμε στην ανωνυμοποίηση, όπου χρειάζεται, και να αντιμετωπίσουμε τους λόγους ενδεχόμενης άρνησης.
– Ένα θέμα που «καίει» πολλές οικογένειες είναι η σχέση των παιδιών τους με τα social media. Η Αυστραλία προηγήθηκε και θεσμοθέτησε την απαγόρευση για ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα δεν είναι θεαματικά, αφού περίπου το 60% των ανηλίκων έχει παρακάμψει τον περιορισμό. Στην Ελλάδα, τι μας εγγυάται ότι το μέτρο θα είναι επιτυχημένο;
Πιστεύω ότι δεν χρειάζεται να είσαι γονιός για να καταλάβεις ότι σήμερα τα social με τον τρόπο που έχουν δομηθεί και με την εθιστικότητα των αλγορίθμωνείναι επιβλαβή για τα παιδιά που δεν έχουν αναπτύξει ακόμη όλους τους εσωτερικούς μηχανισμούς αυτοάμυνας, γιατί «κολλάνε» σε έναν ψηφιακό κόσμο που απέχει πολύ από τον πραγματικό κι έτσι μπορεί να «καούν» και να χάσουν το νόημα της ζωής. Σε έναν φυσιολογικό κόσμο θα έπρεπε οι ίδιες οι πλατφόρμες να έχουν φροντίσει, στο πλαίσιο της ευθύνης τους, αλλά και της νομοθεσίας – το PSA, το GTPR – να κάνουν σωστή επαλήθευση ηλικίας και γνωρίζοντας – γιατί το γνωρίζουν – ότι κάποιος λογαριασμός ανήκει σε ένα παιδί, να έχουν πολύ πιο περιορισμένο και προσεγμένο υλικό· κατά την άποψή μου, και χρονικούς περιορισμούς.
Δεν το κάνουν, όμως, γιατί η μη ταυτοποίηση – και τα fake news που είναι ένα άλλο θέμα – μεταφράζεται σε κέρδη. Άρα, έπρεπε να βάλουμε ένα όριο, αφού οι εταιρείες, με τις οποίες μιλήσαμε στο παρελθόν, δεν έδειξαν ειλικρινές ενδιαφέρον να το κάνουν. Είναι ένα μέτρο που μπορεί να ακούγεται σκληρό, αλλά νομίζω πως είναι το μόνο που θα μπορούσαμε να κάνουμε, αφού συμφωνούμε ότι το πρόβλημα είναι διαπιστωμένο.
Παρακολουθώ κι εγώ στην Αυστραλία τις εκθέσεις του φορέα που «τρέχει» για λογαριασμό της κυβέρνησης την πρωτοβουλία και δεν πιστεύω ότι κι εμείς την 1η Ιανουαρίου του 2027 θα πετύχουμε το 100%. Βέβαια, σε σχέση με την Αυστραλία έχουμε ως Ευρώπη ένα επιπλέον εργαλείο, τον μηχανισμό επαλήθευσης ηλικίας.
Δηλαδή, όπως και η Αυστραλία, λέμε στις εταιρείες: «αγαπητή πλατφόρμα, βρες ποιοι είναι ανήλικοι και κόψ’ τους». Όμως, όπου η πλατφόρμα δεν έχει εύλογη βεβαιότητα για την ηλικία, δίνουμε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει εργαλεία επαλήθευσης ηλικίας, όπως το kids wallet στην Ελλάδα. Βέβαια, προφανώς εάν το παιδί πάρει το κινητό κάποιου ενήλικα της οικογένειας, θα παρακάμψει τον περιορισμό. Επομένως, χρειάζεται και πολλή ενημέρωση σε παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. Κι ακόμη απαιτείται ευρωπαϊκή κινητοποίηση. Δεν αρκεί να κινητοποιηθεί μόνο μία χώρα, γιατί προσκρούει στη νομοθεσία περί κοινής ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά κυρίως γιατί απέναντί μας έχουμε μεγαθήρια. Η οριζόντια εφαρμογή του μέτρου θέλει δουλειά, δεν τρέφω αυταπάτες. Περιμένω, όμως, κοινά και ευρωπαϊκά – που νομίζω πως το πετύχαμε και με δική μας παρότρυνση – να ανοίξουμε το θέμα και να συζητηθεί από τον Σεπτέμβριο του 2026 στα σχολεία και στις οικογένειες.
– Παρά τα σημαντικά βήματα στην ψηφιοποίηση του κράτους, συνεχίζει να ασκείται η κριτική πως η γραφειοκρατία δεν καταργείται, απλώς γίνεται ψηφιακή. Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να γίνει η καθημερινή επαφή του πολίτη με το Δημόσιο ακόμη πιο απλή και εύχρηστη;
Έχουμε 4.500 διαδικασίες καταγεγραμμένες στο Μίτο, άρα πολλές είναι αντικρουόμενες και επαναλαμβανόμενες. Για να δούμε την ανταπόκριση του μηχανισμού του Δημοσίου, κάναμε πέρσι ένα πείραμα καταργώντας το πιστοποιητικό γέννησης και οικογενειακής κατάστασης. Αλλά – έχοντας ήδη χτίσει χιλιάδες διαλειτουργικότητες – η μεγάλη αλλαγή ήρθε με το νομοσχέδιο που πέρασε πρόσφατα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, το οποίο αλλάζει τελείως τον τρόπο με τον οποίο το κράτος βλέπει τον πολίτη. Πλέον δεν τον αντιλαμβάνεται ως αναξιόπιστο και αφερέγγυο, αλλά αρκεί μία υπεύθυνη δήλωση για να βεβαιώσει τα στοιχεία του. Κι αν πράγματι είναι ειλικρινής, η δουλειά του θα προχωρήσει πολύ πιο γρήγορα. Οι διαλειτουργικότητες είναι το «μυστικό» και, βέβαια, θέλει αρκετή δουλειά. Τώρα, για τους πολίτες που δεν τα πάνε καλά με την ψηφιοποίηση, παραμένουν τα ΚΕΠ. Κι επίσης, το νέο εργαλείο – το CRM – που παρουσιάστηκε πρόσφατα και προσφέρει μία πολύ πιο προσωποποιημένη εικόνα των υποθέσεων του πολίτη, απλοποιώντας τη διαδικασία παρακολούθησης κάποιου αιτήματος.
Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο
