Η Κίνα κυριαρχεί διεθνώς στην εξόρυξη και την επεξεργασία των περισσοτέρων σπάνιων γαιών και έχει μετατρέψει το μονοπώλιό της σε διπλωματικό όπλο. Φέτος επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές ορισμένων υλικών ως ξεκάθαρη «απάντηση» στους αμερικανικούς δασμούς. Ετσι, οι ερευνητές ανά τον κόσμο προσπαθούν να συνθέσουν υλικά με μαγνητικές ιδιότητες και διάφορες startups αναπτύσσουν νέους κινητήρες και τεχνολογίες, ενώ το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας ενθαρρύνει τη σχετική έρευνα. Βέβαια, πολλές από αυτές τις προσπάθειες θα αποδώσουν μόνο έπειτα από χρόνια. Επίσης, οι εναλλακτικές τεχνολογίες μπορεί να είναι ακριβότερες ή να έχουν άλλα μειονεκτήματα.
Τον περασμένο μήνα, το Πεκίνο ανέστειλε μεν μέρος των εξαγωγικών περιορισμών για τις σπάνιες γαίες, αλλά η απειλή παραμένει. «Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει νέο θέμα εργαλειοποίησης των σπάνιων γαιών, αλλά πότε», είπε στους New York Times ο Τομ Μέρενχουτ, επικεφαλής της πρωτοβουλίας κρίσιμων μετάλλων στο Columbia University.
Η αυτοκινητοβιομηχανία έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν ελλείψεις στις σπάνιες γαίες. Η Κίνα εργαλειοποιεί τις προμήθειες ήδη από το 2010, ενώ κατά τη διάρκεια της πανδημίας αναδείχθηκαν ακόμη πιο έντονα οι κίνδυνοι της υπερβολικής εξάρτησης από λίγους προμηθευτές από μια χώρα. Ετσι, οι αυτοκινητοβιομηχανίες ξεκίνησαν πριν από μερικά χρόνια να αναζητούν εναλλακτικές.
Είτε μπορούν να προμηθεύονται σπάνιες γαίες από χώρες εκτός Κίνας είτε να κατασκευάσουν εξαρτήματα που δεν χρειάζονται τέτοιου είδους υλικά. Η General Motors, για παράδειγμα, συνεργάζεται με την αμερικανική εταιρεία MP Materials, η οποία εξορύσσει σπάνιες γαίες στην Καλιφόρνια και χτίζει μονάδα στο Τέξας, όπου θα επεξεργάζεται τα υλικά για να κατασκευάζει μαγνήτες. Στο πλαίσιο της συμφωνίας τους το 2021, η GM δεσμεύτηκε να αγοράζει το μεγαλύτερο μερίδιο της παραγωγής από το εργοστάσιο στο Τέξας.
Τέτοιες συμφωνίες αποτελούν εγγύηση για σταθερά έσοδα σε εταιρείες όπως η MP. Αυτό είναι πολύ σημαντικό μετά τις απανωτές χρεοκοπίες εταιρειών σπάνιων γαιών που σημειώθηκαν σε προηγούμενες κρίσεις, όταν οι τιμές έπεσαν τόσο πολύ που αδυνατούσαν να ανταγωνιστούν με τους Κινέζους προμηθευτές. Βέβαια, οι αυτοκινητοβιομηχανίες μπορεί να καταλήξουν να πληρώνουν περισσότερο από άλλους κατασκευαστές αν οι ελλείψεις μετριαστούν και οι τιμές πέσουν.
Επίσης, η GM ψάχνει εξοπλισμό που δεν χρειάζεται σπάνιες γαίες. Ενδεικτικά, η BMW χρησιμοποιεί σε ορισμένα μοντέλα τέτοιους κινητήρες, πρωτοβουλία που ξεκίνησε μετά την εκτίναξη της τιμής ενός κρίσιμου υλικού το 2011.
Την ίδια κατεύθυνση ακολουθεί και η Σίλικον Βάλεϊ. Στην Καλιφόρνια η startup Conifer άρχισε να αναπτύσσει έναν κινητήρα που μπορεί να λειτουργήσει χωρίς σπάνιες γαίες. Τώρα παράγει μηχανές μόνο για δίκυκλα, αλλά ελπίζει ότι σε λίγα χρόνια θα μπορεί να εστιάσει στα αυτοκίνητα.
Ωστόσο, όσοι κινητήρες χρησιμοποιούν σπάνιες γαίες έχουν μεγαλύτερη ισχύ σε μικρότερο μέγεθος, ανέφερε ο Ανκιτ Σομανί, συνιδρυτής της Conifer. Η ιδανική επιλογή θα ήταν ένα υλικό με ιδιότητες σπάνιων γαιών, αλλά και προέλευση εκτός Κίνας. Υπάρχουν μεν τέτοια υλικά, αλλά μόνο σε μικρές ποσότητες, που πιθανώς δεν μπορούν να αποτελέσουν βιώσιμες λύσεις για την αυτοκινητοβιομηχανία.
(από την εφημερίδα “ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”)
